Zakon o finansiranju političkih stranaka
Prečišćeni pregled teksta
("Službeni glasnik BiH", br. 95/2012 i 41/2016)
Priredio: Azur Prnjavorac, advokat · Ažurirano: · Preuzmite PDF
Zakon o finansiranju političkih stranaka Bosne i Hercegovine
Zakon uređuje način i uslove pod kojima političke stranke i članovi stranaka koji djeluju u njihovo ime osiguravaju sredstva za rad (član 1). Propisuje dopuštene izvore finansiranja (član 3), najviše iznose dobrovoljnih priloga (član 6), raspodjelu sredstava iz budžeta BiH (član 7) i zabranjene izvore (član 8). Kontrolu i reviziju finansiranja provode Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine i njena Služba za reviziju (članovi 10 do 15), a za prekršaje su propisane novčane kazne (članovi 19 i 20). Tekst obuhvata izmjene i dopune objavljene u br. 41/2016, a svaki član ima vlastito sidro.
Ključne tačke
- Izvori finansiranja: stranka se može finansirati iz članarina, dobrovoljnih priloga, izdavačke djelatnosti, prodaje propagandnog materijala i stranačkih manifestacija, prihoda od vlastite imovine, budžeta i dobiti preduzeća u svom vlasništvu (član 3), dok je finansiranje podizanjem kredita kod banaka zabranjeno (član 9).
- Imovina i preduzeća stranke: preduzeće u vlasništvu stranke može se baviti samo djelatnošću vezanom za kulturu ili izdavačkom djelatnošću, prihod od imovine i preduzeća ne smije prelaziti 20% ukupnog godišnjeg prihoda stranke, a višak se u roku od 30 dana nakon podnošenja finansijskog izvještaja daje u dobrotvorne svrhe (članovi 3 i 4).
- Dobrovoljni prilozi: prilogom se smatraju uplate veće od iznosa članarine i usluge ili proizvodi dati stranci bez naplate, za koje davalac izdaje račun sa tržišnom vrijednošću, dok se dobrovoljni rad stranačkih volontera ne smatra uslugom (član 5).
- Evidencija i uplata: stranka vodi evidenciju i izdaje potvrde o prijemu članarina i priloga, ovlašteno lice ih uplaćuje na transakcijski račun stranke najkasnije u roku od deset dana od prijema, a prilozi u novcu uplaćuju se na račun centrale stranke (članovi 5 i 6).
- Najviši iznosi: fizičko lice može jednoj stranci u kalendarskoj godini dati priloge do ukupno 10.000,00 KM, pravno lice do 50.000,00 KM, a član stranke može na ime stranke uplatiti najviše 15.000,00 KM, uključujući i članarine (član 6).
- Sredstva iz budžeta BiH: za stranke, koalicije, nezavisne kandidate i klubove u Parlamentarnoj skupštini BiH izdvaja se najviše 0,2% budžeta BiH, od čega se 30% dijeli jednako strankama i koalicijama koje su osvojile mandate, 60% prema broju mandata, a 10% parlamentarnim grupama srazmjerno broju mjesta manje zastupljenog spola (član 7).
- Zabranjeni izvori: stranke ne smiju finansirati organi uprave, javne institucije i javna preduzeća, humanitarne organizacije, anonimni donatori, vjerske zajednice, sindikati i udruženja koji se finansiraju javnim sredstvima, pravna lica sa najmanje 25% javnog kapitala te druge države, strane stranke i strana pravna lica (član 8).
- Druge zabrane: zabranjeni su davanje priloga preko posrednika, politički pritisak na pravna i fizička lica u vezi s prilozima i finansiranje podizanjem kredita kod banaka, a privatna preduzeća koja sa organima izvršne vlasti imaju ugovore o javnim nabavkama vrijedne više od 10.000,00 KM u kalendarskoj godini ne mogu finansijski pomagati stranke (članovi 8 i 9).
- Povrat nedopuštenih priloga: prilog iz nedopuštenog ili anonimnog izvora i iznos iznad zakonskih granica stranka uplaćuje u korist budžeta BiH najkasnije u roku od osam dana od prijema i o tome obavještava Centralnu izbornu komisiju BiH (član 8).
- Izvještaji: stranka do 31.3. naredne godine podnosi Centralnoj izbornoj komisiji BiH godišnji finansijski izvještaj, a za period izborne propagande i poseban izvještaj, pri čemu izvještaje potpisuje ovlašteno lice, a stranka ih čuva najmanje šest godina nakon podnošenja (članovi 12 i 13).
- Revizija: Služba za reviziju koju uspostavlja Centralna izborna komisija BiH pregleda izvještaje sjedišta i najmanje dvije niže organizacione cjeline stranke, a stranci koja uskrati pristup svojim prostorijama uskraćuje se pravo da se kandidira na narednim izborima (član 10).
- Kazne: stranka se za prekršaje kažnjava novčanom kaznom od 500,00 do 10.000,00 KM, a za prekomjerne ili nedopuštene priloge do trostrukog iznosa primljenih sredstava, dok se fizičko lice koje izvrši prekršaj kažnjava novčanom kaznom od 200,00 do 2.000,00 KM (članovi 19 i 20).
Zakon u praksi: Zakon se najčešće otvara kada stranka, kandidat ili davalac priloga provjerava da li je prilog dopušten i do kojeg iznosa, kada stranka priprema godišnji finansijski izvještaj i kada Centralna izborna komisija BiH nakon revizije izriče novčane kazne. Odlučujući su limiti priloga i lista zabranjenih izvora (članovi 6 i 8), rok od osam dana za uplatu nedopuštenog priloga u budžet BiH (član 8) i rok 31.3. za finansijski izvještaj (član 12), a žalbe na odluke Centralne izborne komisije BiH razmatra Apelaciono vijeće (član 16).
Koliko se najviše smije dati političkoj stranci?
Fizičko lice može jednoj političkoj stranci u toku kalendarske godine dati dobrovoljne priloge u ukupnom iznosu od najviše 10.000,00 KM, a pravno lice najviše 50.000,00 KM. Član stranke može na ime stranke u toku kalendarske godine uplatiti najviše 15.000,00 KM, uključujući i članarine (član 6). Prilozi u novcu uplaćuju se na transakcijski račun centrale stranke, a za prilog u proizvodima ili uslugama davalac izdaje račun sa tržišnom vrijednošću (članovi 5 i 6).
Iznos koji prelazi ove granice, kao i prilog iz zabranjenog ili anonimnog izvora, stranka je dužna uplatiti u korist budžeta BiH najkasnije u roku od osam dana od prijema uplate i o tome obavijestiti Centralnu izbornu komisiju BiH (član 8). Za primanje takvih priloga i za njihovo neprijavljivanje i neuplaćivanje u budžet propisana je novčana kazna do trostrukog iznosa primljenih sredstava, a fizičko lice koje izvrši prekršaj kažnjava se novčanom kaznom od 200,00 do 2.000,00 KM (član 20).
Ispod teksta su povezani propisi, izvori i odgovori na najčešća pitanja.
Tekst zakona (čl. 1-22)
Cilj zakonaČlan 1.
Ovim zakonom uređuju se način i uslovi pod kojima političke stranke i članovi političkih stranaka koji djeluju u njihovo ime osiguravaju sredstva za rad.
Definicija političkih stranakaČlan 2.
Političkim strankama se, u smislu ovog zakona, smatraju organizacije u koje se građani slobodno i dobrovoljno organiziraju radi učešća na izborima, te se, u skladu sa zakonom, registriraju kod nadležnog suda u bilo kojem entitetu, s ciljem provođenja političkih aktivnosti i ostvarivanja političkih ciljeva.
Izvori finansiranjaČlan 3.
(1) Politička stranka može se finansirati iz:
a) članarina,
b) dobrovoljnih priloga pravnih i fizičkih lica,
c) izdavačke djelatnosti, prodaje propagandnog materijala i organiziranja stranačkih manifestacija,
d) prihoda od imovine u vlasništvu političke stranke,
e) budžeta Bosne i Hercegovine, u skladu s članom 7. ovog zakona, entitetskih budžeta, kantonalnih budžeta i budžeta Brčko Distrikta Bosne i Hercegovine, te budžeta drugih jedinica lokalne uprave i samouprave u skladu sa zakonom,
f) dobiti preduzeća koja su u vlasništvu političke stranke,
g) (brisano)
(2) Preduzeće iz stava (1) tačka f) ovog člana može se baviti samo djelatnošću vezanom za kulturu ili izdavačkom djelatnošću.
(3) Godišnji prihod stranke iz stava (1) tač. d) i f) ovog člana ne smije prelaziti 20% iznosa ukupnog godišnjeg prihoda stranke.
Korištenje finansijskih sredstavaČlan 4.
(1) Finansijska sredstva iz člana 3. stav (1) ovog zakona politička stranka može koristiti isključivo za ostvarivanje ciljeva utvrđenih svojim programom i statutom.
(2) U roku od 30 dana nakon podnošenja finansijskog izvještaja, u skladu s članom 11. ovog zakona, prihod iz člana 3. stav (1) tač. d) i f) ovog zakona koji je veći od navedenih 20% stranka daje u dobrotvorne svrhe jednoj ili više organizacija koje su registrirane u Bosni i Hercegovini za bavljenje dobrotvornim radom.
Članarina i dobrovoljni priloziČlan 5.
(1) Članarinom se, u smislu ovog zakona, smatra redovni novčani iznos koji član političke stranke plaća na način i pod uslovima utvrđenim njenim statutom ili drugim aktom.
(2) Dobrovoljnim prilozima, u smislu ovog zakona, smatraju se povremene ili redovne uplate kojima fizička ili pravna lica dobrovoljno daju novac političkoj stranci u iznosu većem od iznosa članarine, kao i pružanje usluga ili davanje proizvoda političkoj stranci bez naplate.
(3) Za dobrovoljne priloge koji se daju političkoj stranci u formi proizvoda ili usluga fizička i pravna lica dužna su izdati račun na kojem će biti naznačena tržišna vrijednost darovanog proizvoda ili usluge, te na kojem je naznačeno da glasi na političku stranku i da ne podliježe naplati.
(4) Političke stranke dužne su voditi evidenciju o prijemu članarina i dobrovoljnih priloga, te izdavati potvrde o prijemu članarina i dobrovoljnih priloga. Ovlašteno lice u političkoj stranci uplaćuje članarinu i dobrovoljne priloge neposredno na transakcijski račun političke stranke najkasnije u roku od deset dana od dana prijema uplate.
(5) Pod uslugama iz stava (2) ovog člana ne smatra se dobrovoljni rad stranačkih volontera.
Ograničenje ukupne visineČlan 6.
(1) Fizička i pravna lica mogu davati dobrovoljne priloge političkim strankama jednokratno ili više puta tokom kalendarske godine.
(2) Dobrovoljni prilozi u novcu uplaćuju se na transakcijski račun centrale političke stranke.
(3) Ukupan iznos dobrovoljnih priloga fizičkog lica jednoj političkoj stranci ne smije prelaziti iznos od 10.000,00 KM (deset hiljada konvertibilnih maraka) u kalendarskoj godini.
(4) Ukupan iznos dobrovoljnih priloga pravnog lica jednoj političkoj stranci ne smije prelaziti iznos od 50.000,00 KM (pedeset hiljada konvertibilnih maraka) u kalendarskoj godini.
(5) Ukupan iznos koji član političke stranke uplati na ime stranke u toku jedne kalendarske godine ne može prelaziti iznos od 15.000,00 KM (petnaest hiljada konvertibilnih maraka), što uključuje i članarine.
Izdvajanja iz državnog budžetaČlan 7.
(1) U budžetu institucija Bosne i Hercegovine i međunarodnih obaveza Bosne i Hercegovine (u daljnjem tekstu: budžet BiH) osiguravaju se sredstva za finansiranje političkih stranaka, odnosno koalicija političkih stranaka i nezavisnih kandidata zastupljenih u Parlamentarnoj skupštini Bosne i Hercegovine i parlamentarnih grupa, odnosno klubova poslanika i delegata u Parlamentarnoj skupštini Bosne i Hercegovine.
(2) Ukupna sredstva iz stava (1) ovog člana ne mogu prelaziti iznos od 0,2% budžeta BiH u kalendarskoj godini.
(3) Političkim strankama, odnosno koalicijama političkih stranaka sredstva iz stava (1) ovog člana raspodjeljuju se na način da se:
a) 30% sredstava dijeli jednako svim političkim strankama, odnosno koalicijama političkih stranaka koje su osvojile mandate,
b) 60% sredstava dijeli prema broju poslaničkih, odnosno delegatskih mandata, koje svaka politička stranka, koalicija političkih stranaka, odnosno nezavisni kandidat ima u trenutku dodjele mandata,
c) 10% od ukupnog iznosa raspoređuje parlamentarnim grupama srazmjerno broju poslaničkih, odnosno delegatskih mjesta koja pripadaju manje zastupljenom spolu.
(4) Članovi koalicije političkih stranaka učestvuju u raspodjeli sredstava iz stava 3. ovog člana na osnovu sporazuma za raspodjelu novčanih sredstava, koji je deponiran u Centralnoj izbornoj komisiji Bosne i Hercegovine, a ako takav sporazum ne postoji, sredstva se raspoređuju između članica koalicije političkih stranaka prema broju dobivenih mandata.
(5) Parlamentarne grupe, odnosno klubovi poslanika i delegata i nezavisni kandidati u Parlamentarnoj skupštini Bosne i Hercegovine učestvuju u raspodjeli sredstava iz stava (3) tačka b) ovog člana prema broju poslaničkih, odnosno delegatskih mandata u domovima Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine.
(6) Zajednička komisija za administrativne poslove Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine će svojim aktima detaljnije regulirati raspodjelu sredstava iz ovog člana, kontrolu trošenja i druga finansijska pitanja u vezi s provođenjem ovog zakona.
Zabranjeni priloziČlan 8.
(1) Finansiranje političkih stranaka zabranjuje se:
a) organima uprave države Bosne i Hercegovine, entiteta, kantona, Brčko Distrikta Bosne i Hercegovine, te gradskim i općinskim organima,
b) javnim institucijama,
c) javnim preduzećima,
d) humanitarnim organizacijama,
e) neimenovanim, odnosno anonimnim donatorima,
f) vjerskim zajednicama,
g) sindikatima, udruženjima i drugim neprofitnim organizacijama koje se finansiraju javnim sredstvima bez obzira na iznos sredstava,
h) pravnim licima u kojima uloženi javni kapital iznosi najmanje 25%,
i) drugim državama, stranim političkim strankama i stranim pravnim licima.
(2) Zabrana iz stava (1) tačke a) ovog člana ne odnosi se na korištenje poslovnih prostorija, koje političke stranke koriste na osnovu odluke nadležnog organa.
(3) Izuzetno, zabrana finansiranja političkih stranaka iz stava (1) tačke i) ovog člana ne odnosi se na finansiranje programa namijenjenih za edukaciju, a s ciljem razvoja i promoviranja demokratskih principa.
(4) Privatna preduzeća koja su s organima izvršne vlasti na svim nivoima u Bosni i Hercegovini sklopila ugovor o javnoj nabavci usluga, ugovor o javnoj nabavci robe ili ugovor o javnoj nabavci radova, u skladu s propisima o javnim nabavkama u Bosni i Hercegovini, ne mogu finansijski pomagati političke stranke ako vrijednost ugovora u jednoj kalendarskoj godini prelazi iznos od 10.000,00 KM (deset hiljada konvertibilnih maraka).
(5) Političke stranke ne mogu ostvarivati prihode od imovine koja nije u njihovom vlasništvu.
(6) Zabranjeno je davanje dobrovoljnih priloga u novcu ili u formi proizvoda posredstvom trećih lica (posrednika).
(7) Eventualni dobrovoljni prilozi uplaćeni na račun političke stranke iz nedopuštenih izvora prema st. (1) i (6) ovog člana, kao i iznosi dobrovoljnih priloga koji prelaze iznose utvrđene u članu 6. ovog zakona, te eventualne uplate dobrovoljnih priloga od neimenovanih, odnosno anonimnih izvora, politička stranka dužna je uplatiti u korist budžeta BiH, najkasnije u roku osam dana od dana primljene uplate, te o tome obavijestiti Centralnu izbornu komisiju Bosne i Hercegovine.
Zabranjene aktivnostiČlan 9.
(1) Zabranjen je bilo kakav politički pritisak na pravna i fizička lica u vezi s dobrovoljnim prilozima za političke stranke.
(2) Zabranjeno je finansiranje političkih stranaka podizanjem kredita kod banaka.
Finansijska kontrola političkih stranakaČlan 10.
(1) Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine uspostavlja Službu za reviziju finansiranja političkih stranaka (u daljnjem tekstu: Služba za reviziju) koja pregleda i kontrolira finansijske izvještaje koje podnesu političke stranke i obavlja reviziju finansiranja političkih stranaka u skladu s ovim zakonom.
(2) Revizija finansijskih izvještaja političke stranke uključuje izvještaje sjedišta stranke i najmanje dvije niže organizacione cjeline koje odabere Služba za reviziju.
(3) Ako nakon izdavanja i dostave političkoj stranci preliminarnog pismenog izvještaja o reviziji politička stranka ne uloži prigovor, revizor izdaje konačan izvještaj s mišljenjem revizora o tome da li se politička stranka finansirala u skladu s ovim zakonom.
(4) Ako je politička stranka uložila prigovor na preliminarni izvještaj o reviziji, revizor je dužan razmotriti navode iz prigovora. Ako su prigovori političke stranke argumentirani, te stranka dostavi nove dokaze koji nisu bili predočeni revizoru u postupku revizije, a odnose se na povrede ovog zakona, revizor će na osnovu tih dokaza korigirati prethodni nalaz i izdati konačan izvještaj s mišljenjem revizora.
(5) Ako politička stranka na osnovu nalaza i preporuka iz preliminarnog izvještaja dobrovoljno otkloni nedostatke koji su otklonjivi i u ostavljenom roku revizoru dostavi dokaz o otklonjenim nedostacima, revizor u konačnom izvještaju neće navesti prekršaje koje je stranka otklonila.
(6) U konačnom izvještaju moraju biti navedeni nazivi organizacionih dijelova stranke u kojima je obavljena revizija.
(7) Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine osigurava javnosti pristup izvještajima o reviziji političkih stranaka s nalazima revizije i mišljenjem revizora. Izvještaji o reviziji s mišljenjem revizora, nakon što u konačnoj formi budu dostavljeni političkim strankama, objavljuju se na veb-stranici Centralne izborne komisije Bosne i Hercegovine, a mišljenje i u "Službenom glasniku BiH".
(8) U slučaju da Služba za reviziju smatra da treba obaviti detaljniji finansijski pregled kako bi se osiguralo da knjigovodstveni izvještaj bude valjan, Službi za reviziju omogućava se pristup prostorijama stranke. U slučaju da bude uskraćen pristup prostorijama stranke, smatra se da navedena stranka nije dostavila finansijski izvještaj i Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine joj uskraćuje pravo da se kandidira na narednim izborima.
Obaveza vođenja poslovnih knjigaČlan 11.
(1) Politička stranka dužna je voditi poslovne knjige i podnositi finansijske izvještaje na način koji je utvrđen zakonom i drugim propisima u skladu sa zakonom.
(2) Politička stranka dužna je svojim internim aktima urediti sistem unutrašnje finansijske kontrole nad nižim organizacionim dijelovima radi sprečavanja pogrešnog evidentiranja prihoda i rashoda, te zloupotrebe finansijskih sredstava.
Obaveza podnošenja finansijskog izvještajaČlan 12.
(1) Politička stranka vodi evidenciju o svojim prihodima i rashodima. Politička stranka dužna je Centralnoj izbornoj komisiji Bosne i Hercegovine podnijeti finansijski izvještaj za svaku kalendarsku godinu (računovodstvenu godinu).
(2) Politička stranka obavezna je u svom finansijskom izvještaju uključiti sve koristi ostvarene od aktivnosti subjekata koji su na bilo koji način povezani s političkom strankom ili su pod njenom kontrolom.
(3) Politička stranka podnosi poseban finansijski izvještaj za period izborne propagande na način kako je utvrđeno Izbornim zakonom Bosne i Hercegovine.
(4) Do 31.3. naredne godine politička stranka podnosi finansijski izvještaj u formi koju odobri Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine. Ovaj izvještaj sadrži podatke utvrđene Izbornim zakonom Bosne i Hercegovine. Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine donosi propise za provođenje odredbi kojima se bliže utvrđuju sadržaj, forma, način i drugi detalji izvještavanja.
(5) Sva lica koja su dužna podnijeti izvještaj moraju podnijeti i dodatne izvještaje koje zatraži Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine.
(6) Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine u potpunosti je nadležna da provodi i izvršava odredbe ovog člana na način kako je to predviđeno Izbornim zakonom Bosne i Hercegovine.
Imenovanje ovlaštenog lica u političkoj stranciČlan 13.
(1) Politička stranka obavezna je imenovati ovlašteno lice koje je odgovorno za vođenje poslovnih knjiga političkih stranaka, podnošenje finansijskih izvještaja i koje je ovlašteno da kontaktira s Centralnom izbornom komisijom Bosne i Hercegovine.
(2) Podnosilac izvještaja obavještava Centralnu izbornu komisiju Bosne i Hercegovine o imenovanju ovlaštenog lica iz stava (1) ovog člana u roku od 15 dana od njegovog imenovanja i u slučaju bilo kakve promjene statusa tog lica dužni su u roku od 15 dana obavijestiti Centralnu izbornu komisiju Bosne i Hercegovine o toj promjeni.
(3) Ovlašteno lice potpisuje sve izvještaje i odgovorno je za vođenje evidencije u vezi sa izvještajima, a na zahtjev Centralne izborne komisije Bosne i Hercegovine, ovlašteno lice obavezno je dostaviti izvještaje na uvid.
(4) Političke stranke čuvaju sve svoje finansijske izvještaje najmanje šest godina nakon podnošenja.
(5) Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine sve izvještaje stavlja na raspolaganje javnosti putem svoje veb-stranice i preduzima odgovarajuće mjere da bi se osiguralo da svi građani imaju pristup informacijama koje su sadržane u izvještajima.
(6) Politička stranka dužna je javno prikazati porijeklo i način utroška sredstava prikupljenih tokom protekle kalendarske godine (računovodstvene godine). Završni račun i finansijski izvještaj u kojem se podrobno navode izvori prihoda, podaci o fizičkim i pravnim licima koja su dala dobrovoljne priloge te podaci o namjeni, odnosno aktivnostima za koje su sredstva utrošena, javni su dokumenti i objavljuju se na veb-stranici političke stranke.
Nadležnosti Centralne izborne komisije Bosne i HercegovineČlan 14.
(1) Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine nadležna je da ispita slučajeve u kojima nije postupljeno u skladu s odredbama ovog zakona i može određenim licima narediti da odgovore na pitanja u pisanoj formi da bi se osigurali dokumentirani i drugi dokazi, te pribavile izjave svjedoka u vezi sa istragom koju je eventualno pokrenula Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine. Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine može započeti istragu ili preduzeti odgovarajuće mjere samostalno ili po uloženom prigovoru.
(2) Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine nadležna je za provođenje odredbi ovog zakona i nadležna je da odluči da li su politička stranka ili drugo lice prekršili odredbe ovog zakona, kao i da izrekne sankcije bilo kojoj političkoj stranci zbog nepridržavanja navedenih odredbi ili da preduzme odgovarajuće administrativne mjere u okviru svoje opće nadležnosti, u skladu sa zakonom.
(3) Prije izricanja kazne ili preduzimanja administrativne mjere, Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine nastojat će postići da politička stranka, za koju je ustanovljeno da je prekršila odredbe ovog zakona, dobrovoljno otkloni uočene nedostatke, ako su oni otklonjivi.
(4) Svaku sumnju o krivičnom djelu koje se može dovesti u vezu s finansiranjem političkih stranaka i finansiranjem izborne kampanje Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine obavezna je prijaviti nadležnom tužilaštvu i drugim organima nadležnim za provođenje zakona.
Uloga Centralne izborne komisije Bosne i HercegovineČlan 15.
(1) O svim nepravilnostima i kršenjima odredbi ovog zakona Služba za reviziju izvještava Centralnu izbornu komisiju Bosne i Hercegovine.
(2) U slučaju da politička stranka ne postupi prema odredbama ovog zakona, Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine nadležna je za izricanje novčane kazne u skladu s ovim zakonom i Izbornim zakonom Bosne i Hercegovine.
Uloga Apelacionog vijećaČlan 16.
Apelaciono vijeće nadležno je za razmatranje žalbi na odluke Centralne izborne komisije Bosne i Hercegovine. Apelaciono vijeće ovlašteno je da izrekne novčane kazne u skladu sa Izbornim zakonom Bosne i Hercegovine.
Dužnost podnošenja izvještaja Parlamentarnoj skupštini Bosne i HercegovineČlan 17.
Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine dužna je svake godine podnijeti izvještaj o pregledanom stanju finansijskog poslovanja Parlamentarnoj skupštini Bosne i Hercegovine. Izvještaj se dijeli kao štampani skupštinski materijal.
Nezavisni kandidatiČlan 18.
Odredbe ovog zakona koje se odnose na dobrovoljne priloge, zabranu finansiranja i pogodovanja te nadzor i finansijsko poslovanje odgovarajuće se primjenjuju na liste nezavisnih kandidata i nezavisne kandidate.
Novčane kazne za prekršaj političkih stranakaČlan 19.
(1) Novčanom kaznom u iznosu od 500,00 KM (pet stotina konvertibilnih maraka) do 10.000,00 KM (deset hiljada konvertibilnih maraka) kaznit će se za prekršaj politička stranka koja:
a) finansijska sredstva koristi suprotno odredbi člana 4. st. (1) i (2) ovog zakona,
b) ne vodi evidenciju o prijemu članarina i dobrovoljnih priloga i ne izdaje potvrde o njihovom prijemu, u skladu s odredbom člana 5. stav (4) ovog zakona,
c) se finansira podizanjem kredita kod banaka,
d) osigura sredstva iz izvora koji nisu propisani članom 3. ovog zakona,
e) krši odredbe člana 9. ovog zakona,
f) ne vodi evidenciju o svojim prihodima i rashodima u skladu s propisima,
g) ne dostavi propisane finansijske izvještaje u skladu sa Izbornim zakonom Bosne i Hercegovine (član 12. stav (3)),
h) ne podnese finansijski izvještaj u skladu sa ovim zakonom (član 12. stav (4)),
i) ne dostavi dodatne finansijske izvještaje (član 12. stav (5)),
j) ne imenuje ovlašteno lice koje je odgovorno za podnošenje izvještaja i ovlašteno da kontaktira s Centralnom izbornom komisijom Bosne i Hercegovine (član 13.),
k) ne obavijesti Centralnu izbornu komisiju Bosne i Hercegovine u roku od petnaest dana od imenovanja ovlaštenog lica ili bilo kakve promjene statusa ovlaštenog lica.
(2) Novčanom kaznom u iznosu od 200,00 KM (dvije stotine konvertibilnih maraka) do 2.000,00 KM (dvije hiljade konvertibilnih maraka) za prekršaj iz stava (1) ovog člana kaznit će se i fizičko lice koje izvrši prekršaj.
Novčane kazne za prekršaj do trostrukog iznosaČlan 20.
(1) Novčanom kaznom do trostrukog iznosa primljenih sredstava kaznit će se za prekršaj:
a) politička stranka koja je dobila sredstva u iznosu koji prelazi najveći utvrđeni godišnji prihod iz člana 3. stav (3) ovog zakona ili prelazi najveći utvrđeni iznos dobrovoljnih priloga iz člana 6. ili na način koji je zabranjen članom 8. ovog zakona,
b) politička stranka, lista nezavisnih kandidata i kandidat koji ne prijave i ne uplate u državni budžet iznose dobrovoljnih priloga koji prelaze visinu iznosa utvrđenu u članu 6. ovog zakona, kao i eventualne uplate dobrovoljnih priloga od neimenovanih (anonimnih) izvora, u skladu s članom 8. stav (7) ovog zakona,
c) politička stranka, lista nezavisnih kandidata i kandidat koji ne prijave uplatu priloga iz nedopuštenih izvora i ne doznači uplaćena sredstva u državni budžet, u skladu s članom 8. stav (7) ovog zakona.
(2) Novčanom kaznom u iznosu od 200,00 KM (dvije stotine konvertibilnih maraka) do 2.000,00 KM (dvije hiljade konvertibilnih maraka) za prekršaj iz stava (1) ovog člana kaznit će se i fizičko lice koje izvrši prekršaj.
Stavljanje van snageČlan 21.
Stupanjem na snagu ovog zakona prestaje važiti Zakon o finansiranju političkih stranaka ("Službeni glasnik BiH", br. 22/00, 102/09 i 54/10).
Stupanje na snaguČlan 22.
Ovaj zakon stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u "Službenom glasniku BiH".
Povezani propisi i sudska praksa
Sadržaj finansijskih izvještaja, izvještaj za period izborne propagande i novčane kazne vežu se i za Izborni zakon Bosne i Hercegovine (članovi 12, 15 i 16), a zabrana finansiranja stranaka odnosi se i na privatna preduzeća sa ugovorima o javnim nabavkama (član 8). Ovdje su okupljeni propisi i stranice sa sajta koji se najčešće koriste uz ovaj tekst.
Izbori i finansijsko poslovanje
- Izborni zakon BiH (uz članove 12, 15 i 16)
- Zakon o računovodstvu i reviziji BiH (uz član 11)
- Zakon o sprečavanju sukoba interesa BiH
- Zakon o slobodi pristupa informacijama BiH
- Odluka OHR-a o finansiranju izbora u BiH
Javne nabavke, udruženja i upravno pravo
Izvori
Zakon o finansiranju političkih stranaka, Službeni glasnik BiH, br. 95/2012, sa izmjenama i dopunama objavljenim u br. 41/2016. Zakon je stupio na snagu osmog dana od dana objavljivanja (član 22) i tada je prestao važiti raniji Zakon o finansiranju političkih stranaka, Službeni glasnik BiH, br. 22/2000, 102/2009 i 54/2010 (član 21), a izmjene i dopune iz br. 41/2016 stupile su na snagu osmog dana od dana njihovog objavljivanja. Tekst na ovoj stranici je prečišćeni pregled u koji su unesene te izmjene i dopune.
Tekst na ovoj stranici je bosanska jezička verzija zakona iz ranijeg PDF dokumenta sa ovog sajta (neslužbeni prečišćeni tekst sa izmjenama i dopunama iz broja 41/2016), upoređena član po član sa prečišćenim tekstom iz pravne baze (srpska jezička verzija, stanje 01.10.2026): broj i raspored svih 22 člana, stavova i tačaka i svi brojevi (iznosi, rokovi i upućivanja) se podudaraju, a ostale razlike su samo u jezičkoj varijanti (npr. "političke stranke" i "političke partije"). Raniji PDF dokument je izmjene iz broja 41/2016 označio podebljanim slovima, ali je zadržao i dijelove teksta kojih u prečišćenom tekstu iz pravne baze nema: tačku g) stava (1) člana 3 (kreditno zaduženje kod banaka kao izvor finansiranja) i ograničenje zabrane kredita na banke "u kojima je udio državnog osnivačkog kapitala veći od 25%" u članu 9 stav (2) i članu 19 stav (1) tačka c). Na ovoj stranici ti dijelovi glase kao u pravnoj bazi: tačka g) je brisana, a finansiranje podizanjem kredita kod banaka zabranjeno je bez tog ograničenja. Zato je 01.10.2026. napravljen novi PDF dokument sa posljednjom verzijom zakona. Ispravljene su očigledne greške u kucanju u članovima 1, 7 i 10.
Tekst zakona dostupan je i kao PDF dokument, sa istim izmjenama kao na ovoj stranici.
Tekst na ovoj stranici priredila je Advokatska kancelarija Prnjavorac radi lakšeg pregleda. U slučaju razlike mjerodavan je tekst objavljen u službenom glasilu.
Često postavljana pitanja o Zakonu o finansiranju političkih stranaka
Odgovori su sažeti iz teksta zakona objavljenog na ovoj stranici; uz odgovore su navedeni članovi na koje se odnose.
Iz kojih izvora se politička stranka smije finansirati?
Iz članarina, dobrovoljnih priloga fizičkih i pravnih lica, izdavačke djelatnosti, prodaje propagandnog materijala i organiziranja stranačkih manifestacija, prihoda od imovine i dobiti preduzeća u vlasništvu stranke te budžeta BiH, entiteta, kantona, Brčko Distrikta i drugih jedinica lokalne uprave i samouprave (član 3). Prihod od imovine i preduzeća stranke ne smije prelaziti 20% ukupnog godišnjeg prihoda stranke (član 3), a finansiranje podizanjem kredita kod banaka je zabranjeno (član 9).
Koliko najviše jedno lice može dati stranci?
Ukupni dobrovoljni prilozi fizičkog lica jednoj političkoj stranci ne smiju preći 10.000,00 KM, a pravnog lica 50.000,00 KM u kalendarskoj godini. Član stranke može na ime stranke u toku kalendarske godine uplatiti najviše 15.000,00 KM, uključujući i članarine (član 6). Iznos iznad tih granica stranka je dužna uplatiti u korist budžeta BiH najkasnije u roku od osam dana od prijema uplate i o tome obavijestiti Centralnu izbornu komisiju BiH (član 8).
Ko ne smije finansirati političke stranke?
Organi uprave države, entiteta, kantona i Brčko Distrikta te gradski i općinski organi, javne institucije, javna preduzeća, humanitarne organizacije, anonimni donatori, vjerske zajednice, sindikati, udruženja i druge neprofitne organizacije koje se finansiraju javnim sredstvima, pravna lica sa najmanje 25% uloženog javnog kapitala te druge države, strane političke stranke i strana pravna lica. Ni privatna preduzeća koja su sa organima izvršne vlasti sklopila ugovore o javnim nabavkama čija vrijednost u jednoj kalendarskoj godini prelazi 10.000,00 KM ne mogu finansijski pomagati stranke, a zabranjeno je i davanje priloga preko posrednika (član 8).
Do kada stranka podnosi finansijski izvještaj i jesu li izvještaji javni?
Godišnji finansijski izvještaj stranka podnosi Centralnoj izbornoj komisiji BiH do 31.3. naredne godine, u formi koju ona odobri, a za period izborne propagande podnosi poseban izvještaj prema Izbornom zakonu BiH (član 12). Centralna izborna komisija BiH sve izvještaje stavlja na raspolaganje javnosti putem svoje veb-stranice, a stranka na svojoj veb-stranici objavljuje završni račun i finansijski izvještaj sa izvorima prihoda, podacima o licima koja su dala dobrovoljne priloge i namjeni utrošenih sredstava (član 13).
Koje su kazne i ko ih izriče?
Stranka se za prekršaje kao što su nevođenje evidencije, nepodnošenje izvještaja ili neimenovanje ovlaštenog lica kažnjava novčanom kaznom od 500,00 do 10.000,00 KM, a za primanje priloga iznad zakonskih granica ili iz zabranjenih izvora i za njihovo neuplaćivanje u budžet do trostrukog iznosa primljenih sredstava, dok se fizičko lice koje izvrši prekršaj kažnjava novčanom kaznom od 200,00 do 2.000,00 KM (članovi 19 i 20). Kazne izriče Centralna izborna komisija BiH, a žalbe na njene odluke razmatra Apelaciono vijeće (članovi 15 i 16).
