Bilten sudske prakse Vrhovnog suda BiH, broj 1/1984

Sentenca

Za primjenu mjera bezbjednosti obaveznog liječenja alkoholičara i narkomana iz člana 65. KZ SFRJ nije dovoljno utvrditi samo to da je izvršilac uopšte zavistan od stalne upotrebe alkohola (ili opojnih droga), već se mora kumulativno utvrditi: da je krivično djelo za koje se sudi izvršeno usljed te zavisnosti i da postoji opasnost od daljnjeg vršenja krivičnog djela usljed te zavisnosti.

Sentenca

Mjera bezbjednosti zabrane upravljanja motornim vozilom iz čl. 68. stav 1. KZ SFRJ, može se izreći učiniocu krivičnog djela ugrožavanje javnog saobraćaja i kada nema položen vozački ispit. Stoga je drugostepeni sud povrijedio zakon u korist optuženog kada je ukinuo odluku prvostepenog suda kojom je optuženom koji nema položen vozački ispit izrečena ova mjera bezbjednosti.

Sentenca

Pojam poremećaja izazvanog porođajem, kao jednog od bitnih obilježja krivičnog djela iz člana 39. stav 1. KZ SRBiH, predstavlja jedno izvanredno psihosomatsko stanje prouzrokovano porođajem, koje u konačnom rezultatu znači smanjenje sposobnosti shvatanja djela i upravljanja postupcima. Za samo uspostavljanje ovog pojma dovoljan je onaj stepen redukcije duševnih sposobnosti koji odgovara smanjenoj uračunljivosti. Odakle izlazi: 1) da se činjenica ovako uzrokovane smanjene uračunljivosti ne može uzeti kao olakšavajuća okolnost pri odmjeravanju kazne jer ona i po intenzitetu adekvatno izražava ovo bitno obilježje samog djela i 2) ukoliko je poremećaj doveo do bitno smanjene uračunljivosti, treba to uzeti kao olakšavajuću okolnost pri odmjeravanju kazne, jer se ovdje poremećaj ostvaruje u intenzivnijoj formi od one koja je nužna za samo postojanje djela.

Sentenca

Kad je optuženi popunio tuđi ček i potpisao ga kao izdavalac, te nakon toga isti realizovao i na taj način što je doveo u zabludu primaoca čeka (radnika banke) da je on ovlašteni izdavalac čeka, tim radnjama je učinio samo krivično djelo prevare iz čl. 158. stav 1. KZ SRBiH. Ovo stoga što popunjavanje tuđeg čeka i stavljanje svog potpisa u namjeri pribavljanja protupravne imovinske koristi predstavlja prevarnu radnju koja ulazi u sustav krivičnog djela prevare bez koje se ovo djelo u konkretnom slučaju nije moglo izvršiti.

Sentenca

Kad izvršilac krivičnog djela bespravno oduzme tuđu štednu ili čekovnu knjižicu, te falsifikovanjem potpisa vlasnika tih isprava i dovođenjem u zabludu radnika banke podigne novac, on time ne čini krivično djelo krađe u sticaju sa krivičnim djelom prevare, već krivično djelo prevare iz čl. 158. u sticaju sa krivičnim djelom falsifikovanje isprave iz čl. 217. stav 3. KZ SRBiH.

Sentenca

Okrivljeni koji falsifikuje svoju štednu knjižicu, a zatim na osnovu iste u banci podigne iznos koji prelazi 100.000 dinara, pored krivičnog djela pljačke iz čl. 169. stav 1. u vezi sa članom 158. stav 2. KZ SRBiH vrši i krivično djelo falsifikovanje isprave iz čl. 217. stav 3. KZ SRBiH. Ovo stoga što krivično djelo iz čl. 217. stav 1. KZ SRBiH u ovom slučaju ne gubi svoju samostalnost time što je falsifikovana isprava (štedna knjižica) upotrijebljena kao sredstvo izvršenja prevare, jer okolnost što jedno krivično djelo prema drugom djelu stoji u odnosu sredstva prema cilju ne isključuje mogućnost postojanja sticaja.

Sentenca

Standard dužne pažnje za vozača koji se približava obilježenom pješačkom prelazu na kome saobraćaj nije regulisan svjetlosnim saobraćajnim znakovima ni znacima koje daje ovlašteno lice, ne može se pravilno uspostaviti bez uzimanja u obzir dužnosti pješaka da prije stupanja na ovakav prelaz obrati pažnju na udaljenost i brzinu vozila koja mu se približavaju (član 103. stav 3. Zakona o osnovama bezbjednosti saobraćaja na putevima). U skladu s tim, vozač koji se umjerenom brzinom približava ovakvom prelazu, nije dužan da predvidi da odrasli pješak koji prvobitno stoji van kolovoza i naspram prelaza može iznenada i u nevrijeme da potrči preko prelaza, niti je dužan da tom uslovu podesi brzinu vožnje.

Sentenca

Ako učinilac radi prikrivanja pronevjere učini još nešto što u sebi sadrži obilježja krivičnog djela falsifikovanja isprave, on čini pored krivičnog djela iz čl. 227. KZ SRBiH i krivično djelo iz čl. 217. KZ SRBiH.

Sentenca

Načelo zabrane preinačenja na gore (zabrana reformatio in peius) iz člana 378. ZKP ne odnosi se na mjeru oduzimanja imovinske koristi iz čl. 84. KZ SFRJ, jer ta mjera ne spada u krivične sankcije.

Sentenca

Radnja krivičnog djela neprijateljske propagande iz člana 133. stav 1. Krivičnog zakona SFRJ koja se sastoji od zlonamjernog i neistinitog prikazivanja društveno-političkih prilika u zemlji ne može se izvršiti sa eventualnim umišljajem, već samo sa direktnim umišljajem.

Sentenca

Kupovina strane valute sa lažnim novcem druge države predstavlja stavljanje lažnog novca u opticaj, te nema sticaja krivičnog dela falsifikovanja novca iz člana 168. Krivičnog zakona SFRJ sa krivičnim delom trgovine zlatnim novcem, stranom valutom i devizama iz člana 167. Krivičnog zakona SFRJ.

Sentenca

Kada učinilac, u cilju menjanja, preda ovlaštenom menjaču lažnu stranu valutu, stavio je time lažan novac u opticaj, bez obzira što mu menjač posumnjajući u ispravnost strane valute nije isplatio dinare.

Sentenca

Čitanjem iskaza osuđenog kao saizvršioca datog u drugom postupku ne može se smatrati dokazom na kome se može zasnivati presuda.

Sentenca

Ako se okrivljeni oslobađa od optužbe na osnovu člana 350. tačka 3. Zakona o krivičnom postupku, a u obrazloženju navodi da se oslobađa od optužbe sa razloga što u radnjama okrivljenog nema dela, postoji protivrečnost između izreke i razloga presude.

Sentenca

Provera navoda žalbe u pogledu novih dokaza u smislu člana 370. stav 4. Zakona o krivičnom postupku odnosi se na sve dokaze pa i na veštačenje.

Sentenca

Razlika u ceni postignuta prodajom proizvoda ili usluga po cenama višim od propisanih, čime je izvršen privredni prestup iz člana 94. stav 1. tačka 1. Zakona o osnovama sistema cena i društvenoj kontroli cena, ne može se poistovetiti sa imovinskom koristi, jer imovinska korist u smislu člana 32. stav 1. Zakona o privrednim prestupima i člana 97. Zakona o osnovama sistema cena i društvenoj kontroli cena predstavlja čistu dobit ostvarenu izvršenjem privrednog prestupa utvrđenu oduzimanjem nužnih troškova od bruto iznosa ostvarenog povećanjem cena.

Sentenca

Ne radi se o blažem propisu u smislu člana 45. stav 2. Zakona o privrednim prestupima kad se izmeni samo podzakonski propis na koga upućuje odredba člana 33. stav 1. tač. 1. Zakona o društvenoj kontroli cena.

Sentenca

Kada postoje pogreške ili nedostaci u optužnom predlogu i predsjednik veća vrati optužni predlog javnom tužiocu zapažene nedostatke otkloni u određenom roku, pa javni tužilac to ne učini, ne može se zbog toga razloga na osnovu člana 105. Zakona o privrednim prestupima rešenjem odbaciti optužni predlog.

Sentenca

Dužnost organizacije udruženog rada i drugih organizacija i organa koje vrše javni prevoz za sopstvene potrebe da po odredbi člana 8. stav 2. Zakona o osnovama bezbjednosti saobraćaja ne putevima organizuju i trajno vrše kontrolu nad ispunjavanjem propisanih uslova rada vozača, nad tehničkom ispravnošću vozila i nad ispunjavanjem uslova predviđenih drugim propisima od kojih zavisi bezbednost saobraćaja na putevima, određuje se, kako odredbama Zakona o osnovama bezbednosti saobraćaja na putevima i saveznim podzakonskim propisima, tako i republičkim i pokrajinskim zakonima, odnosno podzakonskim propisima o bezbednosti saobraćaja na putevima.

Sentenca

Nadogradnjom uz saglasnost vlasnika postojeće stambene zgrade i uz odobrenje nadležnog organa (građevinska dozvola) ili dogradnjom (prislanjanje dogradnje uz postojeću zgradu) na temelju prava dogradnje stiče se trajno pravo korištenja na izgrađenoj građevinskoj parceli u društvenoj svojini.

Sentenca

Građenjem bez prava građenja i odobrenja za građenje (građevinska dozvola) na građevinskom zemljištu u društvenoj svojini se ne može steći trajno pravo korištenja, a vlasnik zgrade u slučaju eksproprijacije nema pravo na naknadu.

Sentenca

Organizacija udruženog rada za gazdovanje šumama može na osnovu odobrenja nadležnog organa i u okviru registrovane djelatnosti, neposredno vršiti eksploataciju šljunka i kamena na području kojim gazduje i u tom slučaju na izvađenoj mineralnoj sirovini stiče pravo raspolaganja bez naknade. Nije dopušten ugovor kojim ova organizacija drugom ustupa na korištenje nalazište kamena i šljunka na području kojim gazduje, uz naknadu (prodaje pravo na eksploataciju nalazišta).

Sentenca

Pri odlučivanju o visini naknade zbog proglašenja društvene šume za zaštitu, analogno se primjenjuje odredba člana 76. Zakona o eksproprijaciji.

Sentenca

Ugovor o zakupu poslovne prostorije se ne može produžiti usmenom pogodbom.

Sentenca

Kada je izdavač u svom listu objavio priču kao književno djelo koje mu je dostavio autor, pa tom prilikom bez saglasnosti autora izvršio izmjenu utoliko što je priču objavio na ijekavskom umjesto na ekavskom govoru, a osim toga na nekoliko mjesta u tekstu mijenjao redosljed riječi u rečenici, pojedine riječi zamjenjivao drugima, te neke riječi ispustio iz teksta, time je narušio originalni tekst priče, pa bez obzira na činjenicu da li je ovim izmjenama izvršeno eventualno poboljšanje teksta u pogledu njegove jasnoće i estetske vrijednosti, ovakvim postupanjem izdavača povrijeđena su prava autora koja su zaštićena zakonom.

Sentenca

Analogno članu 29. Zakona o osnovnim svojinsko-pravnim odnosima, pregradnjom ili adaptacijom zgrade u društvenoj svojini, bez pravnog osnova, ne stiče se pravo svojine.

Sentenca

Vlasnik zemljišta preko koga postoji pravo službenosti puta ne može od titulara te službenosti tražiti naknadu štete zbog toga što ne obrađuje onaj dio zemljišta koji zauzima put, ako je titular te službenosti koristio svoje pravo u granicama ovlaštenja.

Sentenca

Lice koje je na osnovu sporazuma (ugovora) preuzelo obavezu da će za račun korisnika stana, čuvati stan i stvari u stanu za vrijeme njegove privremene odsutnosti, postaje neposredni posjednik stana i stvari povjerenih mu na čuvanje, pa je kao takav ovlašten na podnošenje tužbe za zaštitu posjeda.

Sentenca

Ako nije prilikom zaključenja kupoprodajnog ugovora, izričito ugovoren rabat (popust u cijeni), kupac ne može tražiti sniženje ugovorene cijene.

Sentenca

Ako je u ugovoru o građenju utvrđena cijena u ukupnom iznosu za cio objekat i to kao nepromjenjiva, naručilac može tražiti sniženje cijene samo ako manjkavi radovi nastali usljed izmene projekta tokom građenja prelaze 10% ugovorene cijene.

Sentenca

Ugovor o prodaji nije nastao kada između ugovornih stranaka postoji nesporazum o predmetu obaveze (kupac je naručio 500 obrazaca kalkulacija, a prodavac je shvatio da je naručio 500 blokova kalkulacije). Kupac je blagovremeno stavio prodavcu do znanja da veću količinu ne prima kada je odbio da višak preuzme, već ga je vratio prodavcu po istom vozaču koji je robu preuzeo.

Sentenca

Prevoznik odgovara naručiocu prevoza za štetu nastalu na robi primljenoj na prevoz kada je do štete došlo usljed sudara motornog vozila kojim je roba prevezena i drugog motornog vozila, pa i kada je za sudar kriv vozač drugog motornog vozila (solidarna odgovornost).

Sentenca

Kada visina novčane obaveze nije utvrđena ugovorom, dužnik nije dužan platiti zatezne kamate na cijenu usluge, sve dok ne primi fakturu (obračun) iz koje će moći utvrditi koliko duguje.

Sentenca

Organizacija udruženog rada za čiji račun ovlaštena organizacija udruženog rada uvozi opremu nije dužna da prema banci ispuni obaveze iz ugovora o otvaranju akreditiva, ako nije dala nalog za otvaranje akreditiva, već je to za njen račun ali u svoje ime, učinio uvoznik, bez obzira što je u nalogu označio ovu organizaciju kao krajnjeg korisnika.

Sentenca

Ugovor čiji je predmet izvođenje zanatskih radova koji se ne mogu okarakterisati kao veći i složeniji građevinski radovi u smislu ranije uzanse broj 9. stav 3. posebnih uzansi o građenju (sada član 630. stav 1., u vezi sa članom 631. Zakona o obligacionim odnosima) po svojoj sadržini predstavlja ugovor o djelu, pa stoga potraživanja iz takvog ugovora zastarijevaju u dvogodišnjem roku iz člana 21. stav 1. tačka 2. Zakona o zastarjelosti potraživanja.

Sentenca

Organizacija udruženog rada koja je svog radnika sa propisanom stručnom spremom (položen ispit za vozača B - kategorije) rasporedila na radno mjesto vozača putničkog automobila ne odgovara za štetu prouzrokovanu njegovom smrću ako je takva šteta prouzrokovana isključivo usljed propusta poginulog pri upravljanju motornim vozilom, jer ona takve propuste, s obzirom na kvalifikaciju radnika, nije mogla predvidjeti, niti štetnu posljedicu izbjeći ili otkloniti.

Sentenca

Za štetu koju povređivanjem pretrpi supruga vozača koji tu štetu prouzrokuje pri upravljanju vozilom svoje organizacije udruženog rada i u vezi sa radom kod ove odgovara ta organizacija, jer vozač kao njen radnik nije treće lice u smislu odredbe čl. 177. stav 5. Zakona o obligacionim odnosima, pa se tužena organizacija udruženog rada ne može pozivati na ekskulpacione razloge predviđene odredbom iz stava 2. istog zakonskog propisa, osim ako dokaže da je takva šteta prouzrokovana radnjom same oštećene, a ne i deliktnom radnjom vozača.

Sentenca

Mjesna zajednica za novčanu obavezu iz ugovora o sufinansiranju izgradnje regionalnog puta duguje zateznu kamatu od 7,5% (član 277. stav 1. Zakona o obligacionim odnosima), a ne zateznu kamatu propisanu odlukom SIV-a o visini stope zatezne kamate jer se na radi o dugu iz ugovora u privredi (član 277. stav 2. i član 25. stav 2. Zakona o obligacionim odnosima).

Sentenca

Budući da sadašnji Zakon o zdravstvenoj zaštiti u SRBiH ne reguliše odgovornost za štetu prouzrokovanu na sredstvima SIZ-a zdravstvene zaštite, primjenjuju se opšta pravila obligacionog prava o odgovornosti za štetu prema kojima ta odgovornost ne zavisi od stepena krivnje štetnika.

Sentenca

Doprinos za izdržavanje ostavioca nije pravni osnov za sticanje dijela zaostavštine već je pravni osnov za tražbeni zahtjev prema licima koja su po zakonu bila dužna da izdržavaju ostavioca.

Sentenca

Vlasnik vikend kuće nema pravo na naknadu u slučaju eksproprijacije za onaj dio koji je izgrađen mimo odobrenja za građenje.

Sentenca

Na novčana potraživanja iz vanugovornih obaveza - između privrednih subjekata - duguje se zatezna kamata po stopi koja se u mjestu ispunjenja plaća na štedne uloge po viđenju - 7,5% a ne zatezna kamata po odluci SIV-a o visini stope zatezne kamate (član 277. stav 2. Zakona o obligacionim odnosima).

Sentenca

Organizacija udruženog rada koja je, makar i pod posebnim uslovima (na velikom inostranom gradilištu u pustinji), organizovala smještaj svojih radnika ne odgovara za štetu prouzrokovanu smrću svog radnika koja je posljedica tjelesnih povreda zadobijenih u ličnom sukobu sa drugim radnikom do kojeg je došlo u prostorijama za smještaj van radnog vremena i postupcima koji nisu u vezi sa radom, jer ona u tim prostorijama nije dužna organizovati i posebne mjere zaštite kojima bi se spriječili ovakvi ekscesi.

Sentenca

Pravo na naknadu troškova nabavke crnine, koji ulaze u običajne troškove sahrane, pripada samo onim licima koja po zakonu imaju pravo na naknadu za duševne bolove prouzrokovane smrću bliskog srodnika (član 201. stav 1, 2. i 4. Zakona o obligacionim odnosima).

Sentenca

Zdravstvena organizacija udruženog rada koja je pružila usluge liječenja licu u pritvoru upućenom na liječenje od strane organa koji je naredio pritvor može zahtijevati naplatu cijene zdravstvene usluge samo od društveno-političke zajednice čiji organ je uputio na liječenje pritvoreno lice, a ne od Centra za socijalni rad opštine u kojoj liječeni ima prebivalište, pa i kada je liječeni korisnik civilne invalidnine.

Sentenca

Ako je usljed rekonstrukcije magistralnog puta, stambeni objekat nemoguće koristiti zbog imisija sa puta koje prelaze normalne granice, vlasniku pripada pravo na naknadu u visini novčanog iznosa koji je potreban za izgradnju odgovarajućeg drugog objekta.

Sentenca

Za štetu koju je pretrpio korisnik puta zbog lošeg održavanja investicionih objekata na putu (vozilo tužioca je palo s mosta na putu usljed njegove dotrajalosti) solidarno odgovaraju i Zajednica za puteve i organizacija udruženog rada kojoj je Zajednica ugovorom povjerila i poslove održavanja i zaštite puta.

Sentenca

O zahtjevu za vraćanje više plaćenog iznosa kupoprodajne cijene odlučuje se po pravilima o neosnovanom obogaćenju (sticanje bez osnova). Ovo potraživanje zastarijeva u opštem zastarnom roku, a dospijeva kada povjerilac opomene dužnika.

Sentenca

Nosilac prava upravljanja, korišćenja i raspolaganja poslovnom zgradom ima pravo na naknadu u visini uobičajene zakupnine od lica koje bez pravnog osnova koristi dio zgrade.

Sentenca

Zaključenje ugovora o obaveznom osiguranju prije isteka ugovorenog roka osiguranja po ugovoru o kasko osiguranju, kao ugovora druge vrste i sa drugim pravima, ne utiče na prestanak ugovora o kasko osiguranju prije isteka počeknog roka od 30 dana.

Sentenca

Osiguravač je dužan, u smislu člana 30. stav 2. i člana 31. stav 4. tačka 2. uslova za kombinovano osiguranje motornih vozila iz 1977. godine, da naknadi štetu osiguraniku po ugovoru o kasko osiguranju do koje dođe na njegovom motornom vozilu i tokom počeknog roka od 30 dana nakon isteka ugovorenog vremena osiguranja. Taj ugovor o kasko osiguranju ne bi se automatski produžio za 30 dana (počekni rok) po isteku ugovorenog roka osiguranja samo da su ugovorne strane, prije isteka ugovorenog roka osiguranja, zaključile novi ugovor o osiguranju iste vrste ili da su taj ugovor nesumnjivo raskinule.

Sentenca

Zajednica osiguranja imovine i lica, kao osiguravač, ima pravo na regres od pijanog vozača - osiguranika, samo kao je njegova alkoholisanost, prilikom upravljanja putničkim automobilom, bila uzrok nastupanja saobraćajnog udesa i štete.

Sentenca

Postoji oboriva zakonska pretpostavka da lice pod uticajem alkohola nije sposobno da bezbjedno upravlja motornim vozilom, pa ako motornim vozilom upravlja u takvom stanju postoji regresno pravo osiguravača. Na vozaču je teret dokaza da nema uzročne veze između njegove alkoholisanosti i nastale štete.

Sentenca

Zelenu kartu osiguranja i u njoj naznačeni podatak da je imalac vozila zaključio ugovor o osiguranju od odgovornosti za štetu prema trećim licima kod inostranog osiguravača, treba tretirati kao javnu ispravu, sa pretpostavkom da je tačno ono što je sadržano u ispravi dok se suprotno ne dokaže.

Sentenca

Zajednica osiguranja imovine i lica kao osiguravač imaoca motornog vozila od odgovornosti za štetu prema trećim licima, odgovara za takve štete do visine ugovorenih suma osiguranja (najniži iznos na koji se moralo ugovoriti osiguranje propisuje SIV).

Sentenca

Povjerilac ima pravo na zateznu kamatu, od dospjeća tražbine iz osnovnog pravnog posla do dospjeća mjenice koja mu je data kao sredstvo obezbjeđenja plaćanja, po kamatnoj stopi iz odluke SIV-a o visini stope zatezne kamate.

Sentenca

Prestaje pravo povjerioca na zatezne kamate koje teku od dospjeća obaveze iz dužničko-povjerilačkog odnosa, onoga dana kada je dospjela za naplatu mjenica koju je dužnik dao povjeriocu radi obezbjeđenja plaćanja, a povjerilac je izgubio i zbog toga propustio da mjenicu o roku dospjeća naplati.

Sentenca

U postupku povodom naknadno pronađene imovine ostavioca stranke su i nasljednici onog nasljednika iz pravosnažnog rješenja o nasleđivanju koji je u međuvremenu umro.

Sentenca

Okolnost što je primalac izdržavanja nakon propisno zaključenog ugovora o doživotnom izdržavanju, sačinio testament u kojem je naveo da sve svoje nekretnine ostavlja zakonskim nasljednicima na ravne dijelove nije osnov po kojem on, ili njegovi nasljednici, mogu zahtijevati raskid ugovora o doživotnom izdržavanju.

Sentenca

Ostavilac može testamentom odrediti da ga drugo lice naslijedi umjesto određenog nasljednika, ako testamentarni nasljednik umre prije ostavioca ili postane nedostojan da naslijedi (tzv. obična supstitucija), ali nije ovlašten da odredi nasljednika testamentarnom nasljedniku (tzv. fideikomisarna supstitucija).

Sentenca

Nosilac stanarskog prava nije ovlašten da uskrati plaćanje stanarine zbog toga što davalac stana na korištenje odbija da popravi oštećenja, već je pod određenim zakonskim pretpostavkama, ovlašten da sam popravi oštećenja i da te troškove odbije od stanarine.

Sentenca

Ništav je ugovor o korištenju stana zaključen na osnovu akta o dodjeli neovlaštenog davaoca stana na korištenje.

Sentenca

Samo dugogodišnjim stanovanjem u određenom stanu, bez postojanja ugovora o korištenju stana, odnosno akta, koji taj ugovor zamjenjuje, ne može se steći stanarsko pravo.

Sentenca

Nosilac prava raspolaganja na sredstvima u društvenoj svojini nije ograničen rokom za podnošenje tužbe za predaju u posjed tog sredstva.

Sentenca

Ne može se uzeti da nosilac stanarskog prava, u smislu člana 44. stav 1. tač. 6. Zakona o stambenim odnosima (“Službeni list SRBiH”, broj 13/74), privremeno boravi u drugom mjestu radi školovanja kada je daleko prekoračio normalno vrijeme završavanja studija i u tom mjestu zasnovao porodicu.

Sentenca

Polazeći od cilja sankcije ništavosti ugovora u smislu odredaba čl. 103. i 104. Zakona o obligacionim odnosima, ugovor o korištenju stana koji je zaključio nosilac stanarskog prava ne može se poništiti zbog poništenja rješenja o dodjeli stana, sve dotle dok taj stan u ponovnoj samoupravnoj proceduri bude dodijeljen na korištenje drugom radniku, jer sve do tada postoje izgledi da stan naročito zbog naknadno izmijenjenih okolnosti bude ponovno dodijeljen istom radniku.

Sentenca

Polazeći od toga da oba bračna druga zakonitim useljenjem u stan ravnopravno stiču status sunosioca stanarskog prava, kojeg nakon razvoda braka jedan od njih gubi tek nakon što iseli iz stana bilo po uzajamnom sporazumu, ili u izvršenju odluke kojom je drugi supružnik određen za nosioca stanarskog prava, on sve do momenta iseljenja zadržava status korisnika stana, što znači da mu do tada pripada pravo da koristi cijeli stan, a ne samo nužni smještaj u prostoriji koju mu u tu svrhu odredi drugi bračni drug.

Sentenca

Ispunjene su zakonske pretpostavke za otkaz ugovora o korištenju stana kada je nosilac stanarskog prava u periodu neprekidno dužem od šest mjeseci, stambene potrebe pretežno zadovoljavao boravkom u drugom stanu (bio u radnom odnosu u inostranstvu više godina, a u SFRJ dolazio približno svaka dva mjeseca i zadržavao se po nekoliko dana).

Sentenca

Na usvajanje otkaza ugovora o korištenju stana iz razloga predviđenih u članu 44. stav 1. Zakona o stambenim odnosima (nekorištenje duže od šest mjeseci), je bez uticaja okolnost što nosilac stanarskog prava nije stekao stanarsko pravo u novom mjestu svog prebivališta.

Sentenca

Smatra se da je tužiteljica stupanjem u širu porodičnu zajednicu prihvatila sporazum članova te zajednice o izgradnji porodične stambene zgrade u korist tuženoga, koji nije njen bračni drug, pa nema pravo zahtijevati da se utvrdi njen suvlasnički dio srazmjerno doprinosu u izgradnji zgrade, ali je u principu, osnovan njen eventualni tužbeni zahtjev za isplatu novčane naknade za njen doprinos u izgradnji.

Sentenca

Zajedničkim radom u bračnoj zajednici, srazmjerno doprinosu, stiče se pravo suvlasništva na stranu valutu koju je svojim radom neposredno stekao jedan bračni drug, bez obzira da li je ta valuta oročena ili ne na štednom ulogu.

Sentenca

Kada je određena imovina sticana tokom trajanja vanbračne zajednice, a zatim i tokom trajanja bračne zajednice, koja je poslije toga zasnovana, ne može se, po svom karakteru, izdvajati ona imovina koja je stečena u vanbračnoj zajednici od imovine stečene tokom trajanja bračne zajednice, nego se čitava ta imovina tretira bračnom tekovinom.

Sentenca

I kad punoljetno dijete podnosi tužbu radi utvrđivanja očinstva, stranke u tom sporu su lice čije se očinstvo utvrđuje, dijete i majka djeteta. Majka djeteta može se pridružiti punoljetnom djetetu kao tužiocu i kada je propustila rok za pokretanje toga postupka, ali ako nije stupila u aktivno suparništvo mora se naći na suprotnoj strani - u odnosu pasivnog suparništva.

Sentenca

Kada je tužba za plaćanje supružanskog izdržavanja podnesena po proteku oko devet mjeseci od prekida bračne zajednice ne može se uzeti da je bračni drug, koji traži izdržavanje, kroz duži period odvojenog života, potpuno samostalno obezbjeđivao sredstva za svoje izdržavanje, bez obzira koliko je dugo trajao postupak.

Sentenca

Brak stranaka nije trajao kraće vrijeme, u smislu člana 243. Porodičnog zakona (“Službeni list SRBiH”, br. 21/79) kada su stranke živjele u bračnoj zajednici oko 3,5 godina.

Sentenca

Kada do dana stupanja na snagu Porodičnog zakona SRBiH nije donesena prvostepena presuda kojom bi bilo odlučeno o zahtjevu jednog bračnog druga da se brak razvede krivicom drugog, sud će odbiti zahtev za utvrđenje krivice za razvod.

Sentenca

Maloljetnik sa navršenih 15 godina života, koji svojim radom stiče prihode, može samostalno raspolagati zaradom pa i pribaviti stvari za sebe, a ne za roditelje.

Sentenca

Ako je tužbu za razvod braka podnio u ime bračnog druga punomoćnik kome tužilac nije dao specijalnu punomoć, a ovaj nedostatak tužbe se ne može otkloniti, jer je lice označeno kao tužilac u međuvremenu umrlo, tužbu treba odbaciti. U takvom slučaju nasljednici tužioca ne mogu nastaviti postupak radi dokazivanja da je postojao osnov za razvod braka istican do smrti tužioca.

Sentenca

Odredba člana 50. Zakona o parničnom postupku primjenjuje se samo kada su tuženi u položaju materijalnih suparničara. Ako su tuženi formalni suparničari, sud kome je podnesena tužba, razdvojiće postupak i tužbu upravljenu protiv onih tuženih za koje on nije mjesno nadležan, ustupiti nadležnom sudu.

Sentenca

Redovni sud je nadležan za odlučivanje o zahtjevu za naknadu štete prouzrokovane smrću srodnika na radu ili u vezi sa radom.

Sentenca

U postupku za utvrđivanje pravične naknade za podruštvljeno neizgrađeno građevinsko zemljište, koja je u upravnom postupku priznata društveno-pravnom licu prilikom administrativnog prenosa, bivši zemljišno-knjižni vlasnik se upućuje na obnovu upravnog postupka, a organ pred kojim se vodi taj postupak može u slučaju spora, uputiti društveno-pravno lice kome je određena naknada da u parnici pobija presumpciju prava vlasništva, odnosno prava privremenog korištenja, lica koje ima to pravo uknjiženo u zemljišne knjige.

Sentenca

Okružni sudovi su nadležni da sude u privrednim sporovima ako vrijednost predmeta spora prelazi 100.000 dinara, kada u sporu učestvuju i fizička lica, samo u slučaju da su pravno i fizičko lice u položaju materijalnih suparničara. Ako su društveno-pravno i fizičko lice u položaju formalnih suparničara, za suđenje je nadležan opštinski sud bez obzira na vrijednost predmeta spora.

Sentenca

Sporazum o mjesnoj nadležnosti kojim je ugovorena nadležnost suda najbližeg sjedišta tužioca, nije prestao postojati i kada zbog organizacionih promjena i izmjena propisa o stvarnoj nadležnosti, u vrijeme podnošenja tužbe ne postoji sud naveden u sporazumu. U tom slučaju, pozivom na sporazum o mjesnoj nadležnosti, tužilac može podnijeti tužbu onom stvarno nadležnom sudu koji je mjesno nadležan za područje na kome se nalazi sjedište tužioca u vrijeme podnošenja tužbe.

Sentenca

Ne može se u parnici tražiti priznavanje suvlasničkog dijela, po osnovu sticanja tokom trajanja bračne zajednice, na uzurpiranom zemljištu društvene svojine.

Sentenca

Nije nastala obaveza plaćanja poreza na promet proizvoda ako je roba propala u transportu između proizvođača i “veletrgovca” prije nego što je “veletrgovac” preuzeo robu.

Sentenca

I. Za postojanje obligacionih odnosa koji su nastali pre stupanja na snagu Zakona o obligacionim odnosima, kao i za pravna dejstva trajnih obligacionih odnosa, merodavno je pravo važeće u momentu nastanka pravnog odnosa (ranije važeći zakon odnosno propis nove države, kao i pravna pravila sadržana u zakonima i drugim propisima donetim do 6. aprila 1941. godine, koja se primenjuju pod uslovima iz čl. 4. Zakona o nevažnosti pravnih propisa donetih pre 6. aprila 1941. godine i za vreme neprijateljske okupacije).

Sentenca

U parnici radi konstituisanja nužnog prolaza preko tuđeg zemljišta, pošto se postupak vodi isključivo u interesu tužioca, tužilac je dužan da snosi troškove postupka.

Sentenca

Kad tužilac u predlogu za izvršenje na osnovu verodostojne isprave zatraži da se, u slučaju da dužnik podnese prigovor protiv rešenja o izvršenju, predlog smatra tužbom (čl. 55. stav 3. i 4. Zakona o izvršnom postupku), pa se taj uslov ostvari, postupak se nastavlja po pravilima parničnog postupka. U tom slučaju se i nadležnost suda određuje prema odredbama Zakona o parničnom postupku pa ima mesta i primeni odredaba člana 70. Zakona o parničnom postupku ako su za to ispunjeni uslovi.

Sentenca

Izdaci za istraživačke rudarsko-geološke radove kojima se obezbeđuje tekuća proizvodnja kao i za radove u cilju osvajanja nove odnosno proširenja tekuće proizvodnje shodno čl. 13. i 16. Zakona o utvrđivanju i raspoređivanju ukupnog prihoda i dohotka predstavljaju materijalne troškove koji se u smislu člana 12. istog zakona naknađuju iz ukupnog prihoda osnovne organizacije.

Sentenca

Ne može se u vezi sa spornim činjenicama, izvesti pouzdan zaključak o rezultatu izvedenih činjenica, izvesti pouzdan zaključak o rezultatu izvedenih dokaza i pravu stranke kada nije održana obavezna usmena rasprava, niti je stranci omogućeno aktivno učešće u postupku. Time je učinjena i bitna povreda pravila upravnog postupka iz čl. 7, 143. i 149. Zakona o opštem upravnom postupku.

Sentenca

Pismeno mišljenje organa uprave u nekoj pravnoj situaciji, koje je on dao na upit određenog lica, nije upravni akt u smislu člana 6. Zakona o upravnim sporovima, jer njim nije odlučeno ni o kakvom pravu ili obavezi stranke u kakvoj upravnoj stvari.

Sentenca

Poništenjem rješenja izrađenog od strane organa uprave na osnovu zaključka skupštine opštine o dodjeli neizgrađenog građevinskog zemljišta u društvenoj svojini poništen je i zaključak skupštine opštine.

Sentenca

Urbanističkom saglasnošću se ne konstituiše pravo građenja niti ograničavaju prava susjeda, već se samo potvrđuje da je projektovani građevinski objekat u saglasnosti s aktom urbanističke regulative, pa je urbanistička saglasnost samo jedna pretpostavka u postupku radi davanja odobrenja za građenje, a u tom postupku učestvuju i nosioci prava vlasništva (korišćenja) na susjednim nekretninama čija prava mogu biti ograničena odobrenom gradnjom.

Sentenca

Ograničenja prava propisana odredbama člana 31. stav 1. tačka 3. i člana 89. Zakona o osnovnim pravima vojnih invalida i porodica palih boraca (“Službeni list SFRJ”, br. 68/81) i člana 12. Zakona o osnovnim pravima lica odlikovanih ordenom Karađorđeve zvezde s mačevima, ordenom Belog orla s mačevima i Zlatnom medaljom Obilića (“Službeni list SFRJ”, br. 53/82 - prečišćen tekst) imaju trajan karakter i važe nezavisno od uslova predviđenih u odredbama Krivičnog zakona SFRJ o pravnim posledicama osude.

Sentenca

Zahtev držaoca konsignacionog skladišta kao podnosioca deklaracije za izmenu podataka o količini, vrsti, kakvoći i vrednosti robe, podnet u smislu čl. 271. Carinskog zakona sadrži u sebi i zahtev nadležnom carinskom organu za naknadni pregled robe, ukoliko se u postupku propisanom članom 271. Carinskog zakona ne prihvati nalaz komisije podnosioca deklaracije o drukčijem stanju robe smeštene na konsignacionom skladištu.

Sentenca

Odgovoran je za prekršaj iz člana 371. stav 1. tačka 1. u vezi sa članom 373. Carinskog zakona ko putnički automobil sa privremenom stranom registracijom “Zoll”, proda odnosno kupi bez prijave carinskom organu, odnosno bez plaćanja carine.

Sentenca

Ako je roba kojom je izvršen carinski prekršaj oduzeta od okrivljenih u krivičnom postupku kao predmet krivičnog dela, onda nema osnova za izricanje zaštitne mere o oduzimanju te robe i u prekršajnom postupku primenom člana 383. Carinskog zakona.

Sentenca

Prema članu 92. Zakona o deviznom poslovanju i kreditnim odnosima sa inostranstvom, ovlaštene banke su dužne da obezbede tajnost podataka o deviznim računima i deviznim štednim ulozima građana. Ne postoji povreda tajnosti istih podataka u slučaju kada za njih organi gonjenja, odnosno prekršajni organi saznaju od vlasnika deviznog računa, odnosno uvidom u deviznu štednu knjižicu vlasnika ili na koji drugi način, mimo banke kod koje izvršilac prekršaja drži na deviznom računu ili deviznom štednom ulogu devizna sredstva koja su predmet prekršaja.

Sentenca

Kada putnik pre pregleda na graničnom prelazu sam prijavi carinskim organima devizna sredstva koja sobom nosi, nema osnova za gonjenje i kažnjavanje takvog putnika za prekršaj iz člana 220. tačka 5. Zakona o deviznom poslovanju i kreditnim odnosima sa inostranstvom.

Sentenca

Kada je rešenjem nadležnog opštinskog organa stavljena van snage klauzula o zabrani otuđenja uvoznog automobila i vlasnik proda uvezeni automobil, onda u smislu člana 11. Zakona o prekršajima kojima se povređuju savezni propisi vlasnik nije odgovoran za prekršaj iz člana 108. stav 2. Zakona o prometu robe i usluga sa inostranstvom, jer je na osnovu takvog rešenja mogao shvatiti da je dozvoljena prodaja uvezenog automobila.