Sudska praksa uz Zakon o prostornom uređenju

Sentenca

Opština je ovlaštena da preuzima građevinsko zemljište iz posjeda ranijih vlasnika ne samo radi uređenja i dodjele zemljišta u svrhu i za potrebe buduće gradnje objekata, nego i u svrhu provođenja regulacionih planova i planova parcelacije i njihove izmjene, a radi ostvarenja politike prostornog uređenja na svom području.

Sentenca

Upravni organ ne može zaključkom odbaciti zahtjev stranke za pokretanje upravnog postupka kad utvrdi da se radi o zahtjevu o kome je ranije pravosnažno odlučeno negativnim rješenjem, jer takvo rješenje nije postalo pravosnažno u materijalno-pravnom nego samo u formalno-pravnom smislu, te o zahtjevu mora odlučiti primjenom propisa koji su na snazi u vrijeme donošenja odluke.

Sentenca

Pravno i odgovorno lice čine privredni prestup ako pristupe izgradnji građevinskog objekta bez građevinske dozvole, pa od tog momenta teče i zastarjelost privredno-prestupnog gonjenja.

Sentenca

Ako učesnik komasacije izgradi porodičnu stambenu zgradu na svom poljoprivrednom zemljištu koje je postalo predmet komasacije, pa u toku postupka komasacije pribavi i odobrenje za građenje, komasacija se ne može sprovesti sve dok nadležni upravni organ u skladu sa prostornim planom ne utvrdi rješenjem površinu zemljišta koje je potrebno za redovnu upotrebu zgrade, pošto je građevinsko zemljište izuzeto od komasacije (komasirati se mogu sva ostala zemljišta: poljoprivredno, šumsko, voćnjaci).

Sentenca

Sve odredbe Zakona o prostornom uređenju koje se odnose na izdavanje urbanističke saglasnosti i odobrenja za građenje objekata čija se gradnja namjerava započeti, primjenjuju se i u postupku naknadne legalizacije bespravno izgrađenih objekata. Za dobijanje urbanističke saglasnosti nije potreban dokaz o vlasništvu parcele, pa urbanističku saglasnost može dobiti i uzurpant građevinskog zemljišta u društvenoj svojini.

Sentenca

Prvenstveno pravo na pretvaranje zajedničkih prostorija u stanove u zgradama u društvenoj svojini i pravo na dobijanje urbanističke saglasnosti za izvođenje tih radova, dva su potpuno samostalna prava za čije priznanje su propisani uslovi posebnim zakonima, pa realizacija jednog prava nema za posljedicu obaveznu realizaciju drugog prava.

Sentenca

Pravo na nadziđivanje odnosno na pretvaranje zajedničkih prostorija u stanove u zgradama u društvenoj svojini i pravo na dobijanje urbanističke saglasnosti za izvođenje tih radova, dva su potpuno samostalna prava za čija priznanja su propisani posebni uslovi, koja se ostvaruju u posebnim postupcima i pred različitim nadležnim organima (opštinskim organom uprave nadležnim za imovinsko pravne poslove i opštinskim organom uprave nadležnim za poslove urbanizma) s tim što se priznanje (sticanje) prvog prava postavlja kao prethodni uslov za podnošenje zahtjeva i ostvarenje drugog prava. Zato se u postupku izdavanja urbanističke saglasnosti ne mogu isticati prigovori o neispunjavanju uslova za sticanje prava na nadziđivanje odnosno na pretvaranje zajedničkih prostorija u stanove.

Sentenca

Namjena određenog zemljišta planiranog u prostoru utvrđuje se samo planskim aktima urbanističke regulative donesenim za određena područja u skladu sa zakonom, a ne drugim opštim aktima.

Sentenca

U postupku izdavanja odobrenja za građenje stambene zgrade ne mogu se utvrđivati obaveze investitora u odnosu na susjeda i prava drugih lica.

Sentenca

I društveno pravno lice kome je neizgrađeno građevinsko zemljište ustupljeno bez naknade radi izgradnje skloništa za ratne potrebe, dužno je da učestvuje u troškovima uređenja građevinskog zemljišta.

Sentenca

Obaveza plaćanja troškova uređenja građevinskog zemljišta utvrđuje se ugovorom bilo da je zemljište već uređeno za građenje ili treba da se uredi po ugovoru.

Sentenca

SFRJ za Jugoslovensku narodnu armiju nije oslobođena obaveze plaćanja naknade troškova uređenja građevinskog zemljišta.

Sentenca

Odredbe ugovora o visini učešća u troškovima uređivanja građevinskog zemljišta moraju biti u skladu sa odredbama odluke Skupštine opštine.

Sentenca

Federacija je dužna da učestvuje u snošenju troškova uređenja gradskog građevinskog zemljišta i kada se gradi objekt za proizvodnju naoružanja i vojne opreme.

Sentenca

Okolnost što je zgrada upisana u zemljišne knjige prije 1.1.1987. godine upućuje na zaključak da je izgrađena uz odobrenje nadležnog organa ili da se takvo odobrenje za to naselje po tadašnjim propisima nije tražilo.

Sentenca

I kada je odlukom skupštine opštine propisano da zaključenju ugovora o ustupanju građevinskog zemljišta na korištenje prethodi izdavanje urbanističke saglasnosti, ugovor nije ništav ako ovaj redosljed nije poštovan (urbanistička saglasnost je izdata poslije zaključenja ugovora).

Sentenca

Rješenje o dodjeli građevinskog zemljišta na korištenje radi građenja nije upravni akt (član 12. stav 3. Zakona o građevinskom zemljištu u društvenoj svojini), pa se na temelju tog rješenja ne može tražiti naplata naknade za zemljište u izvršnom postupku (član 16. stav 2. i 17. stav 2. ZIP-a); ova naknada se utvrđuje ugovorom (član 153. stav 3. ZPU).

Sentenca

Na regresno potraživanje dijela plaćene naknade za korištenje građevinskog zemljišta, plaća se zatezna kamata po stopi koja se u mjestu ispunjenja plaća na štedne uloge po viđenju (radi se o potraživanju koje ima osnov u samom zakonu, a ne u ugovoru o privredi).

Sentenca

Samoupravna interesna zajednica koja je u docnji pri ispunjenju ugovora o ustupanju neizgrađenog građevinskog zemljišta radi građenja, odgovara za štetu koju je pretrpio sticalac time što mu je propao dio građevinskog materijala (cement) zbog dužeg stajanja i što je dio građevinskog materijala pribavio kasnije po višim cijenama.

Sentenca

Urbanističkom saglasnošću se ne konstituiše pravo građenja niti ograničavaju prava susjeda, već se samo potvrđuje da je projektovani građevinski objekat u saglasnosti s aktom urbanističke regulative, pa je urbanistička saglasnost samo jedna pretpostavka u postupku radi davanja odobrenja za građenje, a u tom postupku učestvuju i nosioci prava vlasništva (korišćenja) na susjednim nekretninama čija prava mogu biti ograničena odobrenom gradnjom.

Sentenca

Određena namjena objekta i naselja u kome se on nalazi (“Vikend - naselje”), po pravilu, isključuje mogućnost promjene namjene objekta (obavljanje poslovne djelatnosti u tom objektu), izuzetak se može odrediti samo opštim aktom opštinske skupštine.

Sentenca

Susjedu, čije su pravo i zakonom zaštićeni interesi ugroženi gradnjom susjednog objekta, kome nije dozvoljeno učešće u postupku izdavanja urbanističke saglasnosti za taj objekat u skladu sa odredbama Zakona o prostornom uređenju (“Službeni list SRBiH”, broj 13/74, 21/81 - odredbe člana 163. stav 2. i člana 187. stav 1. alineja 7) mora se dozvoliti učešće u postupku izdavanja odobrenja za građenje, iako se to odobrenje izdaje u vrijeme kada se primjenjuje Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o prostornom uređenju (“Službeni list SRBiH”, broj 34/86) koji u odredbi člana 66. stav 4. propisuje da će se eventualne obaveze u odnosu na susjede i prava drugih lica raspraviti u postupku izdavanja urbanističke saglasnosti.

Sentenca

I postavljanje podloge na zemljištu u cilju izgradnje parking prostora predstavlja građenje za koje se prethodno mora pribaviti odobrenje za građenje.

Sentenca

Društveno-politička zajednica čiji je organ uklonio bespravno izgrađeni građevinski objekt odgovara za štetu ukoliko su bili ispunjeni uslovi za legalizaciju bespravne izgradnje, a vlasniku nije data mogućnost da podnese zahtjev za legalizaciju.

Sentenca

Graditelju privremenog objekta, kome je urbanistička saglasnost izdata sa ograničenim rokom važenja i uz obavezu da po isteku roka objekat ukloni, odnosno poruši kada to zatraži opštinski organ uprave bez prava na naknadu (član 172. Zakona o prostornom uređenju - “Službeni list SRBiH, br. 13/74, 21/81), ne pripada pravo na naknadu štete za porušeni privremeni objekat u postupku po zahtjevu opštinskog organa uprave, takvo pravo graditelju ne pripada ni prema odredbama člana 11. i člana 42. stav 4. Zakona o upravnim sporovima, jer tužiocu šteta nije nanesena izvršenjem upravnog akta koji se osporava, niti je došlo do poništenja tog akta u upravno-sudskom sporu.

Sentenca

Tužilac ne može tražiti uknjižbu prava vlasništva kupljenog građevinskog objekta izgrađenog na građevinskom zemljištu u društvenoj svojini sve dok tuženi - graditelj ne pribavi upotrebnu dozvolu.

Sentenca

Nisu ispunjene zakonske predpostavke za donošenje rješenja koje zamjenjuje ugovor o korištenju stana koji se nalazi u stambenoj zgradi bez obzira na obim izvedenih građevinskih i zanatskih radova prije nego nadležni organ izda odobrenje za upotrebu stambene zgrade, pošto donošenje takvog rješenja predpostavlja predhodno postojanje faktičke i pravne mogućnosti korištenja zgrade i stanova u njoj.

Sentenca

Građevinski objekat izgrađen bez odobrenja nadležnog organa do legalizacije ili njegovog uklanjanja (bespravna izgradnja) ima svojstvo pokretne stvari.

Sentenca

Suvlasnik koji nije suinvestitor izgrađenog objekta odnosno građevine ne spada u zakonski krug lica (investitori i izvođači) koja mogu izjaviti žalbu i biti stranka u postupku donošenja rješenja kojim se izdaje odobrenje za upotrebu objekta odnosno građevine.

Sentenca

Susjedi izgrađenog objekta odnosno građevine ne spadaju u zakonski krug lica (investitori i izvođači) koja mogu izjaviti žalbu i biti strana u postupku donošenja rješenja kojim se izdaje odobrenje za upotrebu objekta odnosno građevine.

Sentenca

Vlasnik zgrade odnosno nosilac prava raspolaganja zgradom u obavezi je da korisnicima stana obezbijedi drugi stan koji zadovoljava njihove minimalne potrebe stanovanja, u slučaju rušenja zgrade zbog fizičke dotrajalosti, samo ako je istovremeno i zainteresovano lice po čijem zahtjevu je odobreno rušenje.

Sentenca

Ranijem nosiocu stanarskog prava na stanu u zgradi srušenoj rješenjem organa uprave zbog dotrajalosti, općina i korisnik zemljišta dužni su, ukoliko mu ne mogu obezbijediti smještaj koji zadovoljava njegove minimalne potrebe stanovanja, isplatiti novčanu vrijednost ove činidbe.

Sentenca

Izvođenje radova u stanu spada u domen prava i obaveza davaoca stana na korišćenje i građana u korišćenju stana u društvenoj svojini i stana na kojem postoji pravo svojine a ne prostornog uređenja, i uređuje se Zakonom o stambenim odnosima, a ne Zakonom o prostornom uređenju. Zato urbanističko-građevinski inspektor nije ovlašten da nosiocu stanarskog prava inspekcijskom mjerom naredi obustavu i rušenje radova, koje je ovaj izveo u stanu.

Sentenca

Inspekcijska mjera rušenja bespravno izgrađene građevine ili njenih djelova, za koje se ne može pribaviti odobrenje ni u naknadnom roku od 60 dana, odnosi se na sve investitore objekta bez obzira na veličinu njihovih suvlasničkih djelova i da li su svi, ili samo jedan od njih, učestvovali u izvođenju bespravne izgradnje.

Sentenca

Prema noveliranom članu 210. Zakona o prostornom uređenju urbanističko-građevinski inspektor u vršenju inspekcijskog nadzora ima pravo i dužnost da investitoru odredi inspekcijsku mjeru (na osnovu stava 1. tačka 4. tog člana) kojom mu naređuje rušenje građevine ili njenih djelova ili uklanjanje izvršenih radova kada utvrdi da su izvršeni ili se vrše bez odobrenja za građenje, ne ostavljajući mu rok za podnošenje zahtjeva nadležnom organu za naknadno pribavljanje odobrenja za građenje. Inspektor je u obavezi da investitoru utvrdi rok za naknadno pribavljanje odobrenja samo kada ovaj izgradnju građevine ili njenih djelova i izvođenje radova vrši na osnovu odobrenja za građenje, ali ne u skladu sa datim odobrenjem i tehničkom dokumentacijom na osnovu koje je izdato.

Sentenca

Radovi na izgradnji stepeništa u stambenoj zgradi ne mogu se smatrati naknadnim radovima, niti izvođač može tražiti posebnu cijenu za te radove, ako je izgradnju cijelog objekta izveo na osnovu ugovora o građenju sa fiksno ugovorenom cijenom i klauzulom “ključ u ruke”.

Sentenca

Izvođač radova odgovara po načelu krivice, a ne po načelu objektivne odgovornosti, za štetu prouzrokovanu vlasniku zgrade radovima izvedenim po izmijenjenom projektu, za koji nije pribavljeno odobrenje za građenje, ako je morao znati da će upotrebom sagrađenog objekta biti onemogućeno korištenje zgrade tužioca.

Sentenca

Izvođač radova odgovara solidarno sa projektantom za nedostatke projekta koje je mogao utvrditi njegovim pregledom prije otpočinjanja radova.

Sentenca

Izvođač radova nije dužan da u cilju provjeravanja valjanosti projektne dokumentacije vrši istraživačke radove na terenu.

Sentenca

Nije nadležan sud već organ uprave da utvrdi da li građevinski objekat predstavlja opasnost za život i zdravlje ljudi, saobraćaj i okolne objekte.

Sentenca

Vlasnik građevinskog objekta izgrađenog bez odobrenja za građenje nema pravo na naknadu štete prouzrokovane rušenjem, ako je poslije toga nadležni organ donio rješenje o rušenju, odnosno utvrdio da nisu postojali uslovi za odobrenje bespravne gradnje.

Sentenca

Kada je društveno politička zajednica na osnovu člana 272. Zakona o prostornom uređenju svojom odlukom ovlastila zavod za urbanizam i izgradnju grada kao organizaciju udruženog rada koja vrši djelatnost od posebnog društvenog interesa da u vršenju javnih ovlašćenja vodi postupak i donosi rješenje o naknadi za korišćenje građevinskog zemljišta, taj zavod je stvarno nadležan da odlučuje o naknadi za korišćenje građevinskog zemljišta a ne opštinski organ uprave.