Sudska praksa uz Zakon o stambenim odnosima: stanarsko pravo i ugovor o korištenju stana, članovi 1 do 20

Sentenca

Za suđenje u sporovima o otkazu ugovora o korištenju stana zbog nekorištenja nadležni su redovni sudovi i u slučaju kada otkaz daje organizacija udruženog rada koja je dodijelila stan na korištenje u vezi radnog odnosa.

Sentenca

Za odlučivanje o zahtjevu boraca-branilaca i članova njihovih porodica za priznavanje dopunskog boračkog prava radi rješavanja njihovih stambenih potreba, nisu nadležni redovni sudovi u parničnom postupku, nego organi boračko-invalidske zaštite u upravnom postupku, u kojem je osigurana dvostepenost postupka i protiv konačnih odluka dozvoljeno pokretanje i vođenje upravnog spora.

Sentenca

Lica koja su postala članovi porodičnog domaćinstva nosioca stanarskog prava na stanu u svojini iza stupanja na snagu republičkog zakona o stambenim odnosima dana 31. maja 1974. godine, imaju jednak pravni položaj kao i članovi porodičnog domaćinstva koji su to svojstvo stekli prije navedenog datuma.

Sentenca

Suvlasnik nema stanarsko pravo na vlastitom stanu bez obzira što stan koristi, uz saglasnost drugog suvlasnika, još iz vremena važenja saveznog zakona o stambenim odnosima, kad se moglo konstituisati stanarsko pravo na stanu u svojini građana.

Sentenca

Polazeći od principa da ni vlasnik ni suvlasnik - zajedničar u pravu, ne može na vlastitoj stvari imati uže pravo od prava svojine, ni suvlasnik nema stanarsko pravo, s obzirom na svoju prirodu, moglo sticati samo na cijelom stanu ili njegovom realnom dijelu (sustanarstvo) jednako kao lična služnost (habitatio). Suvlasnik je i prije stupanja na snagu Zakona o stambenim odnosima (“Službeni list SRBiH”, broj 13/74) mogao koristiti stan kao suvlasnik određenog dijela, a na osnovu sporazuma sa ostalim suvlasnicima (uređenje međusobnih suvlasničkih odnosa). Zato suvlasnik ni do stupanja na snagu Zakona o stambenim odnosima nije mogao steći ni svojstvo nosioca stanarskog prava na takvom stanu, pa zato ne može biti ni subjekat ugovora o zamjeni stana u smislu člana 32. Zakona o stambenim odnosima.

Sentenca

Pravo korišćenja je ovlašćenje prava vlasništva (suvlasništvo), pa zbog toga vlasnik (suvlasnik) nije mogao ni po ranijim propisima imati stanarsko pravo na vlastitom stanu na koji je imao suvlasničko pravo.

Sentenca

Iako je stan u vlasništvu građana, poslije 16. juna 1959. godine, neovlašteno dodijelio na korištenje organ skupštine opštine, lice koje se uselilo u stan na temelju ovakvog akta i godinama prije 31. maja 1974. godine (kada je stupio na snagu republički zakon o stambenim odnosima) ispunjavalo obaveze nosioca stanarskog prava - steklo je stanarsko pravo.

Sentenca

Suvlasnik nije nosilac stanarskog prava, niti je to pravo imao po saveznom zakonu o stambenim odnosima, a pravo korištenja stana u slučaju spora između suvlasnika uređuje sud.

Sentenca

Lice koje je uselilo u stan u svojini bez ugovora o korištenju stana zaključenog sa vlasnikom stana u vrijeme kada je samo vlasnik imao pravo na dodjelu stana na korišćenje, nije steklo stanarsko pravo.

Sentenca

Bračni drug suvlasnik porodične stambene zgrade ne stiče stanarsko pravo na stanu u zgradi, pa ni useljenjem prije stupanja na snagu Zakona o stambenim odnosima SRBiH, a može steći pravo korištenja nakon razvoda braka, ako su ispunjene pretpostavke za sticanje toga prava u korist njegovog bračnog druga, suvlasnika zgrade propisane u članu 67. ZSO, te pretpostavke propisane u članovima 63. do 66. ZSO u odnosu na njega.

Sentenca

Prema sada važećem Zakonu o stambenim odnosima nosilac stanarskog prava ne može izvršiti zamjenu stana za više stanova nosilaca stanarskog prava, kako zakonom nije dozvoljena "trojna" ili "višestruka" zamjena stanova davaoci stanova mogu odbiti davanje saglasnosti za takvu zamjenu bez obzira na odredbe člana 33. Zakona o stambenim odnosima, kojima su propisani razlozi za odbijanje davanja saglasnosti u slučaju zakonom dozvoljene "dvojne" zamjene.

Sentenca

Vlasnik stana u porodičnoj stambenoj zgradi nema pravo tražiti iseljenje lica koje je do 31.05.1974. godine steklo stanarsko pravo na taj stan.

Sentenca

Za potraživanje naknade za korištenje stana u privatnom vlasništvu nadležan je sud.

Sentenca

Kada je izvršeno faktičko razvrgnuće suvlasničke zajednice na zgradi tako da u periodu dužem od 50 godina jedan stan predstavlja društveno, a drugi stan privatno vlasništvo, tada okolnost što nije došlo do formalno-pravne diobe zgrade i upisa spornog stana u javnim knjigama kao isključivog državnog vlasništva ne može imati za posljedicu zaključak da se radi o stanu u vlasništvu (suvlasništvu) građana.

Sentenca

Ništav je ugovor o korištenju stana zaključen na osnovu poništenog akta o dodjeli stana.

Sentenca

Uspostavljanje ravnoteže i proporcionalnosti između legitimnih interesa vlasnika stanova i zaštićenih stanara ne može se izvršiti kroz institut naknade štete i izgubljene koristi.

Sentenca

Samo dugogodišnjim stanovanjem u određenom stanu, bez postojanja ugovora o korištenju stana, odnosno akta, koji taj ugovor zamjenjuje, ne može se steći stanarsko pravo.

Sentenca

Pod stambenim prostorom u smislu člana 171. stav 3. Zakona o prostornom uređenju - prečišćeni tekst (“Službeni list SRBiH”, broj: 9/87) podrazumijevaju se sve prostorije koje se smatraju stanom prema članu 3. Zakona o stambenim odnosima (“Službeni list SRBiH”, broj 14/84, 12/87 - skup prostorija namijenjenih za stanovanje sa pomoćnim prostorijama koje po pravilu, čine jednu građevinsku cjelinu i imaju zaseban ulaz). Zato se tužiteljici ne može uskratiti izdavanje urbanističke saglasnosti za promjenu namjene pomoćnih prostorija (garaže u prizemlju porodične stambene zgrade) u poslovni prostor tumačenjem da takvu promjenu namjene ne predviđa član 171. stav 3. Zakona o prostornom uređenju.

Sentenca

I prostorije u barakama koje nisu namijenjene za stanovanje i sticanje stanarskog prava, u smislu člana 3. Zakona o stambenim odnosima (“Službeni list BiH”, broj 14/84 - prečišćeni tekst), smatraju se stanom, pa je organ uprave nadležan da naloži iseljenje iz takvog stana u društvenoj svojini bespravno useljenom licu (član 30. stav 1. ZSO).

Sentenca

Suvlasnici mogu urediti način korišćenja stana i podjelom posjeda bez obzira da li je moguće razdijeliti stan na dva stana, kao posebne dijelove zgrade. Ako iz ugovora o uređenju načina korišćenja stana suprotno, nije odlučno da li suvlasnik realni dio stana koristi sam ili ga daje u zakup drugom licu.

Sentenca

Pravo korištenja dvorišne veš kuhinje (pripadak stanova u zgradi u društvenoj svojini) prestaje sa prestankom prava korištenja stana ili sa promjenom namjene te pomoćne prostorije uz saglasnost davaoca stana na korištenje.

Sentenca

Fiktivan ugovor o zamjeni stanova, zaključen između nosilaca stanarskog prava prije stupanja na snagu Zakona o stambenim odnosima SRBiH, ne osnažuje se protekom vremena. Ako je vlasnik (suvlasnici) stana znao da je ugovor o zamjeni stanova fiktivan, a nije se protivio zamjeni, prećutno je zaključen ugovor o zasnivanju stanarskog prava.

Sentenca

Predmet ugovora o zamjeni stanova ne mogu biti prostorije za smještaj i stanovi koji se u zakonskom smislu ne smatraju stanom i na kojima se ne može steći stanarsko pravo.

Sentenca

Stanarsko pravo na stanu u svojini građana ne stiče se protekom vremena, bez pravnog osnova, ni u slučaju kada je korištenje započeto prije donošenja republičkog Zakona o stambenim odnosima.

Sentenca

Stanom u smislu člana 3. Zakona o stambenim odnosima smatraju se sve prostorije koje služe potrebama stanovanja, pa tako i zajedničke prostorije koje se koriste kao stan. Za odgovor na pitanje da li zajedničke prostorije, koje se koriste kao stan, predstavljaju stan odlučne su stvarne stambene prilike mjesta stanovanja, a ne okolnost da li je nadležni organ u upravnom postupku donio rješenje o pretvaranju zajedničkih prostorija u stan.

Sentenca

Pod pojmom stana podrazumijevaju se ne samo stanovi izgrađeni u novogradnjama u društvenoj (državnoj) svojini, već i prostorije u objektima koje nisu građene s namjerom da služe za stambene potrebe, ali su naknadno pretvorene u stanove i koriste se u svrhu stanovanja.

Sentenca

Stanom za službene potrebe smatra se stan čije je korištenje vezano za vršenje određene službene dužnosti i koji se kao takav utvrdi opštim aktom davaoca stana na korištenje. Ovaj drugi uslov ne mora biti ispunjen ako je očigledno da se radi o namjenskom stanu.

Sentenca

Prostorije namjenski određene samoupravnim opštim aktom organizacije udruženog rada za korištenje lugaru dok obavlja tu dužnost (lugarnica) ne smatraju se stanom u smislu člana 4. stav 1. tačka 3. Zakona o stambenim odnosima, pa organ uprave nije nadležan da odlučuje o iseljenju bespravno useljenog lica iz tih prostorija, nego osnovni redovni sud.

Sentenca

Prostorije namjenski određene opštim aktom za korištenje domaru dok obavlja tu dužnost ne smatraju se stanom u smislu člana 4. stav 1. tačka 3. Zakona o stambenim odnosima, pa organ uprave nije nadležan da odlučuje o iseljenju lica koja su ostala u tim prostorijama, nakon smrti domara, nego osnovni redovni sud.

Sentenca

Na stan koji je aktom samoupravnog organa proglašen službenim ne može se steći stanarsko pravo, pa korisnik stana koji je zasnovao radni odnos sa drugim poslodavcem gubi pravo da ga dalje koristi.

Sentenca

Po smrti lica kome su ustupljene na korištenje prostorije u samačkom smještaju, članovi njegovog porodičnog domaćinstva gube pravo korištenja tih prostorija, ako ne ispunjavaju druge uslove za korištenje tih prostorija predviđene zakonom ili opštim aktom nosioca prava raspolaganja.

Sentenca

O zahtjevu za iseljenje članova porodičnog domaćinstva iz namjenskog stana poslije smrti lica kome je stan bio dodijeljen na korištenje, odlučuje redovni sud a ne organ uprave.

Sentenca

Tužene, kojoj je stan dodijeljen, pa su sudovi nižeg stupnja pravilno postupili kada su tuženoj naložili predaju stana tužitelju slobodnog od njezinih stvari i članova obiteljskog kućanstva.

Sentenca

Na stanu vezanom za vršenje službene dužnosti ne može se steći stanarsko pravo jer se takav stan ne smatra stanom u zakonskom smislu, pa njegovi raniji korisnici koji su stekli status izbjeglice ili raseljenog lica, nemaju pravo na povrat takvog stana obzirom da to pravo pripada samo nosiocu stanarskog prava i članu njegovog porodičnog domaćinstva.

Sentenca

Ništav je ugovor o korištenju stana zaključen na osnovu akta o dodjeli neovlaštenog davaoca stana na korištenje.

Sentenca

Društveno pravno lice, davalac stana na korištenje, ne može na drugo društveno-pravno lice trajno prenijeti pravo davanja stana na korištenje, već samo jednokratno.

Sentenca

Kod odlučivanja o zahtjevu društveno pravnog lica za iseljenje iz stana u društvenoj svojini bespravno useljenog lica i predaju tog stana u posjed podnosiocu zahtjeva, organ uprave nadležan za stambene poslove za ocjenu aktivne legitimacije podnosioca zahtjeva za predaju u posjed stana mora prethodno utvrditi da li je podnosilac zahtjeva davalac na korištenje tog stana, jer samo davalac stana na korištenje, kao društveno-pravno lice, u pogledu stanova u društvenoj svojini ima pravo raspolaganja, korištenja i upravljanja stanom, kao društvenim sredstvom (čl. 5, 24. i 25. Zakona o stambenim odnosima - “Službeni list SRBiH”, broj 14/84 - prečišćeni tekst), pa i pravo da traži predaju u posjed stana nakon iseljenja bespravno useljenog lica (inicijativu za iseljenje takvog lica može dati svako - član 30. stav 1. pomenutog zakona).

Sentenca

Nije punovažan ugovor o jednokratnom ustupanju stana radi dodjele na korištenje ako nije zaključen u pismenom obliku.

Sentenca

Organ uprave nije nadležan da donosi rješenje koje zamjenjuje ugovor o korištenju stana na zahtjev lica koje je nezakonito uselilo u stan odnosno koje nezakonito koristi stan nakon iseljenja nosioca stanarskog prava, nego samo na zahtjev članova porodičnog domaćinstva iseljenog nosioca stanarskog prava. Protekom roka od 8 godina od dana nezakonitog useljenja drugog lica po iseljenju nosioca stanarskog prava do pokretanja postupka za ispražnjenje stana, lice koje je bespravno uselilo u društveni stan stiče status nosioca stanarskog prava i ako davalac stana na korištenje odbije da sa njim zaključi ugovor o korištenju stana, ono može zahtijevati od nadležnog suda donošenje presude kojom će se ustanoviti da je steklo stanarsko pravo na tom stanu i koja će biti pravni osnov za zaključenje ugovora o korištenju stana sa samoupravnom interesnom zajednicom.

Sentenca

Povjeravanjem stana na upravljanje (gazdovanje) ranijem stambenom preduzeću prenosilac nije gubio pravo raspolaganja stanom.

Sentenca

Rješenje komisije izvršnog vijeća skupštine odgovarajuće društveno političke zajednice kojim se sudiji dodjeljuje na korištenje stan nije akt donesen u vršenju javnih ovlaštenja - upravni akt, nego akt o raspolaganju kojim davalac stana na korištenje u okviru ovlaštenja iz stava 5. Zakona o stambenim odnosima odlučuje o davanju stana na korištenje.

Sentenca

Saveznim zakonom o stambenim odnosima nije bila propisana posebna forma za ugovor o prenosu prava davanja stana na korištenje.

Sentenca

Ništav je ugovor o korištenju stana ako davalac stana na korištenje nije bio nosilac prava raspolaganja, niti je po drugom osnovu imao ovlaštenje da ga dodijeli na korištenje.

Sentenca

Rješenje komisije skupštine opštine za pitanja boraca i ratnih vojnih invalida, kojim je odbijen zahtjev učesnika NOR-a za dodjelu na korištenje stana, nije akt donesen u vršenju javnih ovlaštenja - upravni akt, nego akt o raspolaganju kojim davalac stana na korištenje u okviru ovlaštenja iz člana 5. Zakona o stambenim odnosima odlučuje o davanju stana na korištenje.

Sentenca

Usmeni ugovor o ustupanju prava davanja stana na korišćenje može se konvalidirati ako su ugovorne stranke u pretežnom dijelu izvršile svoje ugovorne obaveze.

Sentenca

Rješenje davaoca stana na korištenje o odbijanju zahtjeva lica za davanje saglasnosti da se na njega prenese stanarsko pravo sa umrlog nosioca stanarskog prava kojeg je izdržavao, nema karakter upravnog akta, što ima za posljedicu odbacivanje tužbe kojom je pokrenut upravni spor protiv tog rješenja.

Sentenca

Unuk koji je sa bakom živio u istom stanu u ekonomskoj zajednici više od 10 godina, stiče svojstvo nosioca stanarskog prava iza njene smrti. Ne može se usvojiti zahtjev za njegovo iseljenje samo zato što iza smrti bake, nije donijeto rješenje nadležnog organa koje zamjenjuje ugovor o korišćenju stana.

Sentenca

Da li određeno lice, u smislu člana 6. Zakona o stambenim odnosima, trajno živi i stanuje u stanu sa nosiocem stanarskog prava cijeni se s obzirom na okolnosti svakog konkretnog slučaja. Ne smatra se da je sestra uselila u stan nosioca stanarskog prava u namjeri da u tom stanu trajno živi i stanuje kada je kod njega povremeno navraćala da bi mu pružila pomoć i njegu zbog bolesti, a u drugom mjestu ima nepokretnu imovinu, tu je prijavila boravište i dobila odobrenje za dogradnju i nadogradnju stambenog objekta, pa je dužna iseliti iz stana nakon smrti nosioca stanarskog prava.

Sentenca

Unuka bez roditelja nije izgubila status člana porodičnog domaćinstva, ako se nakon udaje vratila u stan svoje babe, pa ima isti pravni status kao i kćerka pokojnice.

Sentenca

Brat ili sestra bračnog druga izvornog nosioca stanarskog prava smatraju se članovima njegovog porodičnog domaćinstva samo ako su s njim stanovali i trajno živjeli u ekonomskoj zajednici u istom stambenom prostoru više od deset godina ili više od pet godina ako su se uselili u stan na osnovu ugovora o doživotnom izdržavanju nosiocu stanarskog prava.

Sentenca

Svojstvo člana porodičnog domaćinstva nosioca stanarskog prava i prava koja iz tog svojstva proizilaze određena lica u članu 6. stav 2. Zakona o stambenim odnosima stiču ne samo neprekidnim življenjem više od 10 godina ili više od 5 godina na osnovu ugovora o doživotnom izdržavanju u ekonomskoj zajednici sa nosiocem stanarskog prava u istom stanu, nego i u istom stambenom prostoru u više stanova.

Sentenca

Lice koje je po zakonu dužno da izdržava nosioca stanarskog prava ne stiče na osnovu toga svojstvo člana njegovog porodičnog domaćinstva ako sa njim trajno ne živi i stanuje u istom stanu.

Sentenca

Ne može steći svojstvo člana porodičnog domaćinstva nosioca stanarskog prava ni njegova rodbina povremenim dolaženjem u stan i davanjem poklona nosiocu stanarskog prava za vrijeme njihovog dugogodišnjeg života i rada u inostranstvu, bez obzira koliko to trajalo, jer takav odnos, u smislu člana 6. stav 2. Zakona o stambenim odnosima, nema karakter življenja u “ekonomskoj zajednici” sa nosiocem stanarskog prava.

Sentenca

Nosilac stanarskog prava koji u istom mjestu stekne pravo vlasništva na porodičnu stambenu zgradu ili odgovarajući stan, kao poseban dio zgrade, po sili zakona gubi stanarsko pravo, pa je dužan da se iseli iz stana sa svim korisnicima stana.

Sentenca

Nosilac stanarskog prava (primalac izdržavanja) uz zahtjev za raskid ugovora o doživotnom izdržavanju zbog poremećaja međusobnih odnosa u zajednici života, može tražiti da se davalac izdržavanja iseli iz stana iako je stekao status člana porodičnog domaćinstva.

Sentenca

Vanbračnim životom u ekonomskoj zajednici koja je trajala preko 10 godina, prvo u stanu na kome je nosilac stanarskog prava jedan vanbračni drug a zatim u stanu na kome je nosilac stanarskog prava drugi vanbračni drug, prvi vanbračni drug stiče svojstvo člana porodičnog domaćinstva posljednjeg (zadnjeg) nosioca stanarskog prava.

Sentenca

Da bi davalac izdržavanja stekao svojstvo člana porodičnog domaćinstva nosioca stanarskog prava kao primaoca izdržavanja i dalja prava po tom osnovu, nije dovoljno da je zaključen pravno valjani ugovor o doživotnom izdržavanju i da je od dana zaključenja tog ugovora do dana smrti nosioca stanarskog prava proteklo više od 5 godina, nego je potrebno da su stranke i faktički kroz taj period živjele u ekonomskoj zajednici u istom stanu.

Sentenca

Članu porodičnog domaćinstva nosioca stanarskog prava boravkom u inostranstvu koje traje duže od 5 godina prestaje to svojstvo iz razloga što u takvom slučaju i nosilac stanarskog prava ne može zadržati svoj status nezavisno od načina na koji je otišao na rad u inostranstvo i što član porodičnog domaćinstva kao lice čije pravo je izvedeno ne može biti u povoljnijem položaju u odnosu na nosioca stanarskog prava po pitanjima korištenja i prestanka stanarskog prava.

Sentenca

Unuk je član porodičnog domaćinstva nosioca stanarskog prava, i kada ima žive roditelje, pa ima pravo da nastavi da koristi stan nakon što prestane da ga koristi nosilac stanarskog prava (djed).

Sentenca

U upravnom postupku pokrenutom u smislu člana 22. stav 3. Zakona o stambenim odnosima organi uprave nisu ovlašteni da utvrđuju da li lice koje je nastavilo korištenje stana nakon iseljenja nosioca stanarskog prava taj stan faktički i koristi, niti su nadležni da odlučuju o iseljenju tog lica zbog nekorištenja stana (nadležnost redovnog suda po članu 47. Zakona o stambenim odnosima), nego samo da li mu kao članu porodičnog domaćinstva ranijeg nosioca stanarskog prava pripada pravo da nastavi korištenje stana.

Sentenca

Nosilac stanarskog prava, koji je primio davaoca izdržavanja u svoj stan, nakon raskida ugovora o doživotnom izdržavanju ima pravo da traži njegovo iseljenje, pa i u slučaju kada bi mu davalac stana na korišćenje mogao otkazati ugovor o korišćenju stana.

Sentenca

Unuk je član porodičnog domaćinstva nosioca stanarskog prava i zato ima pravo da koristi stan i poslije njegove smrti.

Sentenca

Za sticanje svojstva člana porodičnog domaćinstva nosioca stanarskog prava djeci je potrebno da kumulativno ispolje objektivni elemenat (objektivnu okolnost) faktičkog življenja i stanovanja sa nosiocem stanarskog prava i subjektivni elemenat (subjektivnu okolnost) - namjeru da u tom stanu trajno žive i stanuju, do momenta smrti nosioca stanarskog prava, bez obzira na vremenski period stanovanja.

Sentenca

Punoljetni član porodičnog domaćinstva nosioca stanarskog prava poslije njegove smrti stiče pravo da trajno i nesmetano koristi taj stan kao novi nosilac stanarskog prava pod zakonskim uslovima, ali to svojstvo istovremeno gubi ako je stekao u svojinu porodičnu stambenu zgradu ili stan u istom mjestu, pod uslovima predviđenim odredbama člana 13. stav 1. Zakona o stambenim odnosima.

Sentenca

Višegodišnjim nekorištenjem stana bračnom drugu kao sunosiocu stanarskog prava prestalo je to pravo i prešlo na drugog bračnog druga, pa poslije smrti nosioca stanarskog prava bračni drug koji je trajno prestao da koristi stan nema pravo da nastavi korištenje stana i smatra se bespravno useljenim licem.

Sentenca

Vremenski period života u ekonomskoj zajednici u istom stanu između nosioca stanarskog prava kao primaoca izdržavanja i davaoca izdržavanja prije zaključenog ugovora o doživotnom izdržavanju, ne uračunava se u zakonom predviđeni petogodišnji rok takve zajednice života, na osnovu kojeg davalac izdržavanja stiče svojstvo člana porodičnog domaćinstva nosioca stanarskog prava kao primaoca izdržavanja.

Sentenca

Pitanje kada je nosilac stanarskog prava iz drugih razloga, osim slučaja smrti, trajno prestao da koristi stan, faktično je pitanje koje organ uprave mora utvrditi na osnovu subjektivne okolnosti - izražene namjere nosioca stanarskog prava da trajno ne koristi stan i objektivne okolnosti - prestanka korištenja stana, s tim što je bez pravnog značaja vremenski period nekorištenja stana.

Sentenca

Član porodičnog domaćinstva ne gubi pravo korištenja stana time što mu nosilac stanarskog prava (maćeha) onemogućava da useli u novi stan.

Sentenca

Članovi porodičnog domaćinstva koji su to svojstvo stekli na osnovu određenog stepena srodstva sa nosiocem stanarskog prava i trajnog života i stanovanja s njim u istom stanu, ne gube to svojstvo za vrijeme privremenog odsustvovanja nosioca stanarskog prava iz stana zbog bolesti i starosti i boravka kod bližih srodnika, u bolnici ili sličnoj ustanovi neposredno prije smrti, pa im pripada pravo da nastave korištenje stana poslije njegove smrti.

Sentenca

Za donošenje rješenja koje zamjenjuje ugovor o korištenju stana po zahtjevu bračnog druga umrlog nosioca stanarskog prava nije stvarno nadležan redovni sud nego opštinski organ uprave za stambene poslove (stambeni organ).

Sentenca

Donošenjem rješenja o dodjeli stana budućem nosiocu stanarskog prava sa svim članovima njegovog porodičnog domaćinstva, na osnovu kojeg je kasnije i zaključio ugovor o korišćenju stana, prestaje subjektivni elemenat - namjera nosioca stanarskog prava i članova njegovog porodičnog domaćinstva da i dalje trajno žive i stanuju u istom stanu sa majkom odnosno bakom kao nosiocem stanarskog prava, te su svi dužni da se (i poslije njene smrti) isele iz tog stana i usele u dodijeljeni stan.

Sentenca

Rješenje doneseno od nenadležnog organa i van zakonske procedure o dodjeli stana, poslije konačnog rješenja o dodjeli stana na osnovu kojeg je zaključen ugovor o korištenju stana, ne proizvodi nikakvo pravno dejstvo i ne može poslužiti u upravnom postupku kao dokaz da je stan dodijeljen samo za nosioca stanarskog prava i u njemu navedene članove njegovog porodičnog domaćinstva.

Sentenca

Bračni drug koji nakon zaključenja braka nije uselio u stan na kojem je nosilac stanarskog prava drugi bračni drug niti s njim u tom stanu zasnovao zajedničko domaćinstvo, nije izgubio status člana domaćinstva nosioca stanarskog prava s kojim je prije zaključenja braka pa sve do njegove smrti živio u zajedničkom domaćinstvu a shodno tome nije stekao ni status nosioca stanarskog prava na stanu na kojem je nosilac stanarskog prava drugi bračni drug.

Sentenca

Članu porodičnog domaćinstva nosioca stanarskog prava prestaje to svojstvo u momentu prestanka da sa njim trajno živi i stanuje zbog stupanja u brak i života u bračnoj zajednici u kojoj zadovoljava svoje stambene potrebe u drugom stanu, nezavisno od činjenice da li je time riješio stambeno pitanje, pa poslije smrti nosioca stanarskog prava ne može zahtijevati kao izbjeglica ili raseljeno lice povrat stana jer to pravo pripada samo nosiocu stanarskog prava i članu njegovog porodičnog domaćinstva.

Sentenca

Pravo nastaviti koristiti stan poslije smrti nositelja stanarskog prava, ima samo onaj član obiteljskog kućanstva koji je sa nositeljem stanarskog prava trajno živio i poslije njegove smrti nastavio koristiti stan.

Sentenca

Ugovor o korištenju stana koji je zaključen na osnovu odluke nadležnog organa koja je poništena, ne predstavlja punovažan osnov za useljenje u stan u smislu odredbe člana 11. Zakona o stambenim odnosima, a nedostatak takvog punovažnost akta čini korištenje stana bespravnim.

Sentenca

Ako je razvedeni bračni drug kome je na osnovu pravosnažne odluke vanparničnog suda prestalo svojstvo nosioca stanarskog prava, u periodu od dvije godine po pravosnažnosti sudske odluke, koristio drugi stan, izgubio je pravo na korištenje ranijeg stana i pravo na nužni smještaj.

Sentenca

Kod ocjene da li je stan odgovarajući treba utvrditi i da li ponuđeni stan, s obzirom na svoj položaj u zgradi, bitno pogoršava uslove stanovanja osobe teškog zdravstvenog stanja.

Sentenca

Svaki elemenat koji ulazi u zakonski pojam odgovarajućeg stana mora se posebno utvrditi ali se svi elementi moraju cijeniti u njihovoj međusobnoj uzajamnosti i zavisnosti, pri čemu pojedini mogu doći do većeg ili manjeg izražaja, da bi se takvom ocjenom došlo do zaključka da je odgovarajući stan onaj koji prema svim elementima bitno ne pogoršava uslove stanovanja nosioca stanarskog prava.

Sentenca

Odredbe noveliranog Zakona o stambenim odnosima o obezbjeđenju nužnog smještaja bez sticanja stanarskog prava primjenjuju se i u slučaju izvršenja presude o iseljenju iz stana koja je postala pravomoćna prije ove izmjene Zakona.

Sentenca

Za primjenu zakonskog ograničenja da se u prostorije namijenjene za nužni smještaj ne mogu preseljavati porodice sa djecom do sedam godina, mjerodavno je stanje kada se izvršava odluka kojom je određen nužni smještaj, a ne stanje kada je donesena takva odluka.

Sentenca

Ako davaoca stana na korištenje kojim se odbija saglasnost za prenos stanarskog prava bez obzira u kojoj fazi je donesen ne predstavlja upravni akt, pa se protiv takvog akta ne može izjaviti žalba niti pokrenuti upravni spor.

Sentenca

Za odlučivanje o zahtjevu za iseljenje nezakonito useljenog lica iz stana na kome je stečeno stanarsko pravo nadležan je redovni sud.

Sentenca

Za odlučivanje o zahtjevu za iseljenje nezakonito - bespravno useljenog lica iz stana na kome je stečeno stanarsko pravo nadležan je redovni sud.

Sentenca

Za donošenje rješenja koje zamjenjuje ugovor o korištenju stana stvarno je nadležan u prvostepenom upravnom postupku kantonalni organ nadležan za stambene poslove, a za rješavanje o žalbi stranke izjavljenoj protiv tog rješenja federalni organ uprave iz odgovarajuće upravne oblasti. Davalac stana na korištenje ima položaj stranke u upravnom postupku koji se vodi po zahtjevu nosioca stanarskog prava i kad se upravni akt donesen u njegovu korist poništi u upravnom sporu po tužbi nosioca stanarskog prava, ima položaj stranke (zainteresovano lice) u tom sporu. Organ koji rješava zahtjev lica za povrat stana, koje legalno koristi više od jednog stana, mora prethodno riješiti pitanje koji će stan to lice koristiti kao nosilac stanarskog prava, a iz kojih se stanova mora iseliti.

Sentenca

Ako tuženi nije nikada uselio u stan koji mu je dodijeljen na korištenje, već su u taj stan uselila treća lica po njegovom odobrenju (kćerka sa užom porodicom koja prije useljenja nije živjela u zajednici sa tuženim), ne može se tuženom otkazati ugovor o korištenju stana zbog nekorištenja, već samo zahtijevati utvrđenje da je ugovor o korišćenju stana prestao da važi, a iseljenje kćerke tuženog i članova njene porodice može se zahtijevati po osnovu iz člana 30. Zakona o stambenim odnosima.

Sentenca

Lice kome je dodijeljen stan na korištenje, steklo je stanarsko pravo iako nije uselilo u stan, ukoliko se u stan uselio član njegovog porodičnog domaćinstva, pa je to lice legitimisano da, pod propisanim zakonskim pretpostavkama, traži iseljenje člana porodičnog domaćinstva.

Sentenca

Smatra se da je supruga lica kome je davalac dodijelio stan na korišćenje, stekla stanarsko pravo ako je u dodijeljenom stanu otpočela da s mužem stanuje, a iza njegove iznenadne smrti, zaključila ugovor o korištenju stana.

Sentenca

Pribavljanje urbanističke saglasnosti i odobrenja za građenje su uslovi za zakonitu izgradnju objekta, a ne i osnov za zakonito useljenje u stan u društvenoj svojini, pa ni onda kada je stan namjenski građen za lice koje je u njega uselilo.

Sentenca

Protupravan je akt o dodjeli stana na korištenje na određeno vrijeme, osim u slučajevima koji su određeni zakonom, pa je zbog toga ništav ugovor o korištenju stana.

Sentenca

Lice koje bespravno koristi stan u društvenoj svojini osam godina stiče stanarsko pravo, ukoliko nosilac prava raspolaganja stanom nije u tom roku pokrenuo pred nadležnim organom postupak za njegovo iseljenje.

Sentenca

Supruga ima pravo korištenja stana iako je brak razveden prije zaključenja ugovora o korištenju stana, ali nakon dodjele.

Sentenca

Lice kome je dodijeljen stan na korištenje nije ovlašteno da traži iseljenje lica koje je bespravno uselilo.

Sentenca

Kada je rješenje davaoca stana na korištenje o dodjeli stana poništeno u pravosnažno završenom postupku pred sudom udruženog rada i postalo pravosnažno rješenje o davanju istog stana na korištenje drugom licu, davalac stana na korištenje je ovlašten da u parnici zahtjeva iseljenje lica kome je prvobitno dodijeljen stan, pa i kada je to lice na osnovu ranijeg konačnog rješenja o dodjeli stana zaključilo ugovor o korištenju stana.

Sentenca

Supruzi, kao izvedenom sunosiocu stanarskog prava, ne prestaje stanarsko pravo smrću njenog supruga, kao izvornog nosioca stanarskog prava, niti je ona dužna nakon smrti svoga supruga izvršiti prenos stanarskog prava na način propisan odredbom člana 22. stav 1. Zakona o stambenim odnosima.

Sentenca

Kada bračni drug izvornog nosioca stanarskog prava dobije drugi stan za oboje u koji i presele smatra se da su se time izjasnili koji od ta dva stana žele dalje da koriste, pa im je na ranijem stanu prestalo stanarsko pravo iako su ga izdali podstanaru na korištenje, te su organi uprave mogli naložiti iseljenje iz ranijeg stana kako izvornom nosiocu stanarskog prava, koji se u taj stan naknadno povratio u toku postupka za iseljenje podstanara, tako i podstanaru.

Sentenca

Nosiocu stanarskog prava, koji je istovremeno i suvlasnik drugog stana, može prestati stanarsko pravo ako se radi o takvom suvlasničkom dijelu na osnovu koga on može obezbijediti trajno korišćenje stana kao da je isključivi vlasnik, i ako su ispunjeni i drugi uslovi iz člana 13. Zakona o stambenim odnosima.

Sentenca

Ne postoji obaveza nosioca stanarskog prava da sa ostalim korisnicima stana iseli iz stana koji koriste i useli u u porodičnu stambenu zgradu koju je izgradio u istom mjestu (član 13. Zakona o stambenim odnosima) ako je zgradu izgradio bez odobrenja za građenje, pa ni u slučaju ako se u vrijeme odlučivanja o zahtjevu za iseljenje iz stana zgrada uklapa u postojeći akt urbanističke regulative, jer sve dok se objekat ne legalizuje, postoji mogućnost, da se zbog izmjene planskih akata i određivanja drugačije namjene zemljišta, ne dozvoli sanacija bespravno izgrađenog objekta i izvrši njegovo rušenje bez prava graditelja na naknadu i dodjelu na korištenje drugog stana.

Sentenca

Obaveze nosioca stanarskog prava da iseli iz stana kada stekne u svojinu porodičnu stambenu zgradu ili stan, u smislu člana 13. Zakona o stambenim odnosima (“Službeni list SRBiH” broj 14/84 - prečišćeni tekst) odnosi se i na ostale korisnike stana, odnosno stanare. U postupku za iseljenje iz stana nosioca stanarskog prava po tom osnovu, sa svim licima i stvarima, ostali korisnici stana, odnosno stanari nemaju nemaju svojstvo stranke.

Sentenca

Kod primjene člana 13. stav 1. Zakona o stambenim odnosima u slučaju kada je nosilac stanarskog prava stekao stan u svojinu a raniji vlasnik zadržao pravo doživotnog uživanja (ius habitatio) na tom cijelom stanu, ovo pravo se mora izjednačiti sa stečenim stanarskim pravom na otuđenom stanu, pa se ne može tražiti iseljenje nosioca stanarskog prava i članova njegovog porodičnog domaćinstva iz stana u društvenoj svojini. Ako su se ugovorne strane sporazumjele da nosilac stanarskog prava i svi članovi njegovog porodičnog domaćinstva i pored zadržanog prava doživotnog uživanja u korist ranijeg vlasnika, za njegovog života usele u otuđeni odnosno stečeni stan, tada je nosilac stanarskog prava dužan da se zajedno sa ostalim korisnicima iseli iz društvenog stana i useli u svoj stan pod uslovom da taj stan odgovara njegovim potrebama i potrebama članova njegovog porodičnog domaćinstva.

Sentenca

Nominalni (izvorni) nosilac stanarskog prava nije u obavezi da se iseli iz stana kada njegov bračni drug, koji ima izvedeno stanarsko pravo, stekne u svojinu stambenu zgradu ili stan.

Sentenca

Obaveza nosioca stanarskog prava da iseli iz stana kada stekne u svojinu porodičnu stambenu zgradu ili stan, u smislu člana 13. Zakona o stambenim odnosima, postoji i u slučaju kada porodična stambena zgrada ili stan nisu dovršeni građevinski objekti, ali su prema stepenu izgrađenosti faktički podobni za stanovanje.

Sentenca

Nosilac stanarskog prava je u obavezi da se zajedno sa članovima svog porodičnog domaćinstva iseli iz stana kada stekne u svojinu porodičnu stambenu zgradu koja nije dovršeni građevinski objekat ali koja je prema stepenu izgrađenosti faktički podobna za stanovanje, a izgrađeni dio zgrade (stan) odgovara njegovim potrebama i potrebama članova njegovog porodičnog domaćinstva koji su to svojstvo imali u momentu preseljenja.

Sentenca

Useljenjem u toku 1969. godine u stambenu zgradu u svojini, na osnovu usmeno datog odobrenja vlasnika da koriste zgradu neodređeno vrijeme, useljena lica nisu stekla stanarsko pravo.

Sentenca

Polazeći od toga da oba bračna druga zakonitim useljenjem u stan ravnopravno stiču status sunosioca stanarskog prava, kojeg nakon razvoda braka jedan od njih gubi tek nakon što iseli iz stana bilo po uzajamnom sporazumu, ili u izvršenju odluke kojom je drugi supružnik određen za nosioca stanarskog prava, on sve do momenta iseljenja zadržava status korisnika stana, što znači da mu do tada pripada pravo da koristi cijeli stan, a ne samo nužni smještaj u prostoriji koju mu u tu svrhu odredi drugi bračni drug.

Sentenca

Ne može se zasnovati sustanarski odnos između razvedenih bračnih drugova - vlasnika stana i bivšeg supruga, koji po odluci suda ostaje nosilac stanarskog prava, ni kada je raniji sustanar iselio iz stana prije nego što je podnijet zahtjev sudu da u vanparničnom postupku odluči koji će od razvedenih bračnih drugova ubuduće biti nosilac stanarskog prava.

Sentenca

Ne može se prihvatiti da postoji prećutan sporazum razvedenih bračnih drugova o tome ko će od njih ostati nosilac stanarskog prava na zajedničkom stanu, iz okolnosti što je jedan od njih, po raskidu bračne zajednice, duže vremena (a tokom trajanja brakorazvodne parnice) stanovao kod svojih roditelja i nije u tome vremenu tražio sudsku zaštitu radi vraćanja u zajednički stan. U sporazumu razvedenih bračnih drugova o stanarskom pravu, po razvodu braka, bez obzira na formu u kojoj je zaključen, mora biti izričito i jasno izražena volja stranaka o tome koja će ostati nosilac stanarskog prava na zajedničkom stanu.

Sentenca

Kada su bračni drugovi sunosioci stanarskog prava, apsolutno je ništav ugovor o zamjeni stana koji zaključi samo jedan od bračnih drugova, bez saglasnosti drugog, pa i kada je takav ugovor zaključio bračni drug koji je označen kao nominalni nosilac tog prava.

Sentenca

Okolnost što je nakon dodjele stana na korištenje a prije zaključenja ugovora o useljenju u stan, razveden brak ne lišava drugog supruga prava da useli u stan, i da, ako izostane međusobni sporazum, pokrene vanparnični postupak u kome će sud odlučiti ko će od razvedenih bračnih drugova ostati nosilac stanarskog prava.

Sentenca

Prestankom stanarskog prava članovima porodičnog domaćinstva nominalnog (izvornog) nosioca stanarskog prava, pa i njegovog bračnog druga, koji ima izvedeno stanarsko pravo, ne prestaje stanarsko pravo nominalnog nosioca stanarskog prava, zato se bračnom drugu, koji je nominalni nosilac stanarskog prava, ne može naložiti iseljenje iz stana u slučaju kada je drugom bračnom drugu koji ima izvedeno stanarsko pravo, dodijeljen na korištenje drugi stan za sve članove porodičnog domaćinstva.

Sentenca

Zbog nekorištenja stana usljed poremećenih odnosa sa bračnim drugom, kao izvornim nosiocem stanarskog prava pred njegovu smrt, drugi bračni drug nije izgubio prava koja su proizašla iz stečenog svojstva sunosioca stanarskog prava i člana porodičnog domaćinstva, pa nakon povratka u stan poslije smrti bračnog druga ne može mu se naložiti iseljenje kao bespravno useljenom licu.

Sentenca

Supruzi koriste stan bez pravnog osnova, nakon pravosnažnog otkaza ugovora o korištenju stana, iako je po razvodu braka stan u kome zajedno stanuju (ponovo su zaključili brak) u vanparničnom postupku pripao drugom suprugu (kome nije formalno otkazan ugovor).

Sentenca

Okolnost što je nakon dodjele stana na korištenje, a prije zaključenja ugovora o useljenju u stan, razveden brak, ne lišava drugog supruga prava da useli u stan i da, ako izostane međusobni sporazum, pokrene vanparnični postupak, u kome će sud odlučiti ko će od razvedenih bračnih drugova ostati nosilac stanarskog prava.

Sentenca

Osnovan je razlog za otkaz ugovora o korišćenju stana zbog nekorištenja dužeg od šest mjeseci iako se preživjeli bračni drug nije mogao vratiti u stan zbog toga što ga je umrli bračni drug - sticalac stanarskog prava - dao u zakup, jer nije bilo pravne prepreke da otkaže ugovor o zakupu.

Sentenca

Budući da se presuda o iseljenju iz stana bespravno useljenog lica odnosi i na njegovu suprugu, iako ne učestvuje u postupku, ova se ne može pozivati na protek prekluzivnog roka, pa prema tome ne može tražiti da se utvrdi da je stekla stanarsko pravo protekom vremena.

Sentenca

Pravne posljedice presude kojom se usvaja otkaz ugovora o korištenju stana pogađaju i drugog supružnika kao sunositelja stanarskog prava i kada nije kao stranka sudjelovao u postupku.

Sentenca

Zaključenjem braka i životom u bračnoj zajednici u stanu bračni partner u skladu sa odredbom člana 19. stav 2. Zakona o stambenim odnosima stekao je svojstvo sunosioca stanarskog prava bez obzira što je drugi bračni partner zaključio ugovor o korištenju tog stana prije sklapanja braka. Trajnim prestankom korištenja tog stana bračni partner je u skladu sa odredbom člana 19. stav 3. Zakona o stambenim odnosima izgubio svojstvo sunosioca stanarskog prava bez obzira što brak nije razveden.

Sentenca

Odluka suda donesena u vanparničnom postupku da se nakon razvoda braka za nosioca stanarskog prava određuje jedan od razvedenih bračnih drugova ne predstavlja smetnju da se usvoji otkaz ugovora o korišćenju stana po osnovu iz člana 49. Zakona o stambenim odnosima, ako je razlog za otkaz postojao prije donošenja odluke o utvrđivanju nosioca stanarskog prava.

Sentenca

Kod donošenja odluke o tome ko će od razvedenih bračnih drugova ostati nosilac stanarskog prava, sud cijeni sve relevantne okolnosti koje postoje u vrijeme donošenja sudske odluke.

Sentenca

Lice koje ima izvedeno stanarsko pravo iz stanarskog prava bračnog druga, ne može tražiti da mu se povodom razvoda braka konstituiše samostalno stanarsko pravo, ako je prije toga, makar i nakon razvoda braka, to pravo ma iz kojeg razloga prestalo njegovom bračnom drugu.

Sentenca

Kada je povodom razvoda braka utvrđen jedan nosilac stanarskog prava, drugi bračni drug koji je ostao u stanu do obezbjeđenja nužnog smještaja izgubio je status člana porodičnog domaćinstva pa nije ovlašten da pobija odluku o dodjeli stana kćerki preminulog nosioca stanarskog prava.

Sentenca

Raniji bračni drug kome je, poslije razvoda braka na osnovu odluke suda donesene u smislu člana 20. Zakona o stambenim odnosima, prestalo svojstvo nosioca stanarskog prava ima pravo da taj stan koristi dok mu se ne obezbijedi nužni smještaj i nakon preseljenja bivšeg bračnog druga koji je po odluci suda ostao nosilac stanarskog prava u drugi stan, pa i onda kada su prije tog rješenja uredili svoje odnose sporazumom koji su nazvali “Ugovor u podstanarskom odnosu” tako da raniji bračni drug koji je prestao biti nosilac stanarskog prava koristi jednu sobu u tom stanu, jer se time nije odrekao prava na nužni smještaj. Unaprijed odricanje od tog prava, koje nije realizovano iseljenje, i ne proizvodi pravno dejstvo.

Sentenca

Pravovaljan je sporazum o određivanju nosioca stanarskog prava zaključen između bračnih drugova nakon donošenja presude o razvodu braka, a prije nego što je postala pravomoćna.

Sentenca

Prijedlog davaoca stana na korištenje da se nosiocima stanarskog prava - razvedenim bračnim drugovima - konstituiše stanarsko pravo na dva manja stana može se usvojiti samo uz saglasnost davalaca stanova na korištenje i nosilaca stanarskog prava u tim stanovima koji treba da se izjasne koji će od njih biti nosilac stanarskog prava na stanu koji se daje u zamjenu za njihove stanove.

Sentenca

Činjenica što jedan od razvedenih supruga, koji imaju podjednake stambene potrebe, ima vikendicu u drugom mjestu, i što zajedno sa svojim sinovima gradi porodičnu stambenu zgradu, ima obilježje “drugih socijalnih okolnosti” o kojima sud vodi računa pri odlučivanju o prijedlogu za određivanje nosioca stanarskog prava.

Sentenca

Pri određivanju nosioca stanarskog prava, ako su stambene potrebe razvedenih supruga podjednake, prednost ima onaj bračni drug kome je stan dodijeljen na korištenje.

Sentenca

Smrću nominalnog (izvornog) nosioca stanarskog prava u momentu kada ni sporazumom razvedenih bračnih drugova ni odlukom suda u vanparničnom postupku nije utvrđeno koji od razvedenih bračnih drugova ostaje nosilac stanarskog prava na stanu, a kojem pripada pravo na obezbjeđenje nužnog smještaja, drugom bračnom drugu kao sunosiocu stanarskog prava koji je nastavio korištenje stana i po razvodu braka sve do smrti nosioca stanarskog prava, pa davalac stana na korištenje ne može tražiti njegovo iseljenje.

Sentenca

Okolnost što je muž spriječio ženu da useli u stan i time onemogućio da po razvodu braka blagovremeno pokrene postupak radi utvrđenja da joj pripada stanarsko pravo, s obzirom da joj je zajedničko dijete povjereno na zaštitu i vaspitanje, nije prepreka da se utvrdi da je nosilac stanarskog prava njen suprug koji se u međuvremenu oženio i s njom stekao dvoje djece.

Sentenca

Odluka o određivanju nosioca stanarskog prava nakon razvoda braka ima konstitutivni karakter pa su relevantne samo okolnosti koje su postojale u vrijeme donošenja prvostepene odluke.

Sentenca

Supružniku koji nije određen za nositelja stanarskog prava na zajedničkom stanu, ne osigurav e nužn smještaj ako nije nik sta.