Stambeno pravo - sudska praksa Bosne i Hercegovine, prvi dio

Sentenca

PRILIKOM ODREĐIVANJA NAKNADE, UMJESTO PREDAJE U POSJED VOJNIH STANOVA ZA KOJE SU KUPCI IMALI ZAKLJUČEN PRAVNO OBAVEZUJUĆI UGOVOR O OTKUPU STANA SA SSNO-om, POLAZNI OSNOV JE TRŽIŠNA VRIJEDNOST STANA.

Sentenca

Kada ugovor o prodaji stana zaključen 1992. g. između nosioca stanarskog prava i saveznog sekretarijata za narodnu odbranu (ssno) nije dostavljen na ovjeru poreskom organu, takav ugovor nije pravno obavezujući.

Sentenca

Kada je zgrada eksproprisana u svrhu rušenja, pravo na dodjelu drugog stana ili naknadu za eksproprisnu nekretninu ima samo nosilac stanarskog prava ili vlasnik stana.

Sentenca

Nadležni organ nije odgovoran za oštećenja stana ukoliko se radi o stanu u zgradi koja je izgorjela u ratu kao posljedica ratnih djelovanja (viša sila).

Sentenca

Ukoliko prostornim planom ili planom parcelacije nije utvrđena površina zemljišta koje je potrebno za redovnu upotrebu zgrade, tu površinu utvrđuje rješenjem organ uprave nadležan za imovinsko-pravne poslove, uz pribavljeno mišljenje organa uprave nadležnog za poslove urbanizma. Pravo na zemljištu za redovnu upotrebu stambenog objekta može se ostvarivati jedino pred organom uprave za imovinsko-pravne poslove.

Sentenca

Stan otkupljen od strane jednog bračnog partnera (za vrijeme trajanja bračne zajednice) kao člana užeg porodičnog domaćinstva nositelja stanarskog prava uz njegovu saglasnost i želju nositelja stanarskog prava da to pravo ostvari samo taj bračni partner, predstavlja posebnu imovinu tog bračnog partnera.

Sentenca

Pravo na poštovanje doma obuhvata pravo na poštovanje postojećeg doma, a ne željenog doma ili onoga što osoba namjerava da joj bude dom.

Sentenca

Nesmatra se vanbračnom stečevinom stan otkupljen za vrijeme trajanja vanbračne zajednice od strane nositelja stanarskog prava (vanbračnog supruga koji je svojstvo sunositelja stanarskog prava stekao u bračnoj zajednici, a po razvodu braka rješenjem suda određen za isključivog nositelja stanarskog prava).

Sentenca

Pravo tužiteljice i njenog supruga na stanu iz osnova dugoročnog zakupa stana prema odredbama Zakona o stanovanju r. Srbije, koji stan su bračni drugovi otkupili od zakupodavca pod posebnim uslovima povoljnijim od tržišnih, odgovara pravu koje se može izjednačiti sa stanarskim pravom, a što je smetnja za otkup stana u federaciji bosne i hercegovini prema odredbama Zakona o prodaji stanova na kojima postoji stanarsko pravo.

Sentenca

Zaključenjem braka i životom u bračnoj zajednici u stanu bračni partner u skladu sa odredbom člana 19. stav 2. Zakona o stambenim odnosima stekao je svojstvo sunosioca stanarskog prava bez obzira što je drugi bračni partner zaključio ugovor o korištenju tog stana prije sklapanja braka. Trajnim prestankom korištenja tog stana bračni partner je u skladu sa odredbom člana 19. stav 3. Zakona o stambenim odnosima izgubio svojstvo sunosioca stanarskog prava bez obzira što brak nije razveden.

Sentenca

Uspostavljanje ravnoteže i proporcionalnosti između legitimnih interesa vlasnika stanova i zaštićenih stanara ne može se izvršiti kroz institut naknade štete i izgubljene koristi.

Sentenca

Supružnici u smislu člana 11. stav 1. Zakona o prodaji stanova na kojima postoji stanarsko pravo su lica koja se nalaze u braku u momentu podnošenja zahtjeva za otkup stana, bez obzira što je stan dodjeljen na korištenje jednom od njih ranije i to u momentu kada nisu bili u braku sa sadašnjim supružnikom, nego sa trećim licem.

Sentenca

Odredbe člana 46. Zakona o prodaji stanova na kojima postoji stanarsko pravo ne suspenduju primjenu odredbi člana 22. Zakona o stambenim odnosima.

Sentenca

Blagovremenom obracanju tužitelja, kao nosioca stanarskog prava, nenadležnom opcinskom stambenom organu sa zahtjevom za otkup stana ne može se dati pravni znacaj urednog i blagovremenog isticanja zahtjeva za kupovinu stana.

Sentenca

Ne radi se o etažnoj svojini u situaciji kada se sporni stan nalazi u zgradi koja se sastoji samo od tog stana, odnosno kada postoji potpuna podudarnost izmedu spornog stana i zgrade.

Sentenca

Ništav je ugovor o korištenju stana zakljucen na osnovu poništenog akta o dodjeli stana.

Sentenca

Supruzi, kao izvedenom sunosiocu stanarskog prava, ne prestaje stanarsko pravo smrcu njenog supruga, kao izvornog nosioca stanarskog prava, niti je ona dužna nakon smrti svoga supruga izvršiti prenos stanarskog prava na nacin propisan odredbom člana 22. stav 1. Zakona o stambenim odnosima.

Sentenca

Nosiocu stanarskog prava ne može se otkazati ugovor o korištenju stana ako su se okolnosti koje su osnova za otkaz pojavile u periodu dok je nosilac stanarskog prava bio odsutan iz stana u svojstvu izbjegle ili raseljene osobe.

Sentenca

Pod pojmom stana podrazumijevaju se ne samo stanovi izgrađeni u novogradnjama u društvenoj (državnoj) svojini, već i prostorije u objektima koje nisu građene s namjerom da služe za stambene potrebe, ali su naknadno pretvorene u stanove i koriste se u svrhu stanovanja.

Sentenca

Zakon o prodaji stanova na kojima postoji stanarsko pravo, u odnosu na pitanje sticanja prava vlasništva na tim stanovima, predstavlja specijalni propis u odnosu na Zakon o vlasničko-pravnim odnosima, kao generalni propis koji reguliše sticanje prava vlasništva, pa se na navedeno pitanje taj zakon primjenjuje po principu „Lex specialis derogat legi generali“.

Sentenca

Zahtjev za utvrđenje rang liste za dodjelu stana ne može biti predmet stambenog spora.

Sentenca

Ukoliko tužitelj svoje svakodnevne životne aktivnosti nije provodio u spornom stanu, jer u njega nikada nije ni uselio, taj stan ne predstavlja njegov dom u smislu člana II 3. f) Ustava BiH i člana 8. Evropske konvencije o zaštiti ljudskih prava i osnovnih sloboda.

Sentenca

Cinjenica da su u toku rata dodatno devastirane ili srušene stambene zgrade u kojima se nalaze sporni stanovi, koji su prethodno prije rata odlukom nadležnog opcinskog organa uprave proglašeni neuslovnim, ne otklanja obavezu tužene opcine da korisnicima tih stanova obezbijedi stanove koji zadovoljavaju njihove minimalne potrebe stanovanja.

Sentenca

Rok za otkup stana koji je proglašen napuštenim ne racuna se od dana pravosnažnosti rješenja o vracanju u posjed stana, vec od dana vracanja stana, odnosno dana ulaska nosioca stanarskog prava u posjed stana.

Sentenca

Kada je izvršeno faktičko razvrgnuće suvlasničke zajednice na zgradi tako da u periodu dužem od 50 godina jedan stan predstavlja društveno, a drugi stan privatno vlasništvo, tada okolnost što nije došlo do formalno-pravne diobe zgrade i upisa spornog stana u javnim knjigama kao isključivog državnog vlasništva ne može imati za posljedicu zaključak da se radi o stanu u vlasništvu (suvlasništvu) građana.

Sentenca

Stanom u smislu člana 3. Zakona o stambenim odnosima smatraju se sve prostorije koje služe potrebama stanovanja, pa tako i zajedničke prostorije.koje se koriste kao stan. Za odgovor na pitanje da li zajedničke prostorije, koje se koriste kao stan, predstavljaju stan odlučne su stvarne stambene prilike mjesta stanovanja, a ne okolnost da li je nadležni organ u upravnom postupku donio rješenje o pretvaranju zajedničkih prostorija u stan.

Sentenca

Bivši Zakon o napuštenim stanovima je utvrđivao i kategoriju tzv. slobodnih stanova koji se ne mogu proglašavati napuštenim i za koje nisu postojale smetnje da njima raspolažu njihovi vlasnici. Zakon o prestanku primjene Zakona o napuštenim stanovima ne sadrži odredbe kojima se poništavaju raspolaganja vlasnika stanova stanovima koji se nisu mogli smatrati napuštenim, ukoliko zahtjev za povrat takvog stana eventualno ne podnese lice koje je na tom stanu imalo konstituisano stanarsko pravo na dan 30. april 1991. g.

Sentenca

Nosiocima stanarskog prava na konfiskovanom stanu pravo na kupovinu tog stana nije uslovljeno istovremenom dodjelom drugog odgovarajućeg stana bivšem vlasniku stana.

Sentenca

Tužitelj ima pravni interes za utvrđivanje da je pravno obavezujući ugovor o otkupu stana kojeg je zaključio sa saveznim sekretarijatom za narodnu odbranu jer od takvog utvrđenja zavisi osnovanost njegovog obligacionog zahtjeva iz člana 39. e) Zakona o prodaji stanova na kojima postoji stanarsko pravo.

Sentenca

Ranijem nosiocu stanarskog prava na stanu u zgradi srušenoj rješenjem organa uprave zbog dotrajalosti, općina i korisnik zemljišta dužni su, ukoliko mu ne mogu obezbjediti smještaj koji zadovoljava njegove minimalne potrebe stanovanja, isplatiti novčanu vrijednost ove činidbe.

Sentenca

Nadovjera ugovora o korištenju stana koga je sa davaocem stana zaključio privremeni korisnik stana ne proizvodi pravno dejstvo.

Sentenca

Bivši nosilac stanarskog prava, kome je stan vraćen u posjed, dužan je privremenom korisniku naknaditi novčana sredstva uložena na ime neophodnih troškova za osposobljavanje stana.

Sentenca

Vlasnik stana u porodičnoj stambenoj zgradi nema pravo tražiti iseljenje lica koje je do 31.05.1974. g. steklo stanarsko pravo na taj stan.

Sentenca

Osoba koja je nesmetano koristila stan duže od 8 godina prije 06.12.1999. g. ima ista prava kao nositelj stanarskog prava, te i pravo na otkup stana.

Sentenca

Osoba koja je zaključila pravno obvezujući ugovor o otkupu stana sa ssno ne može se uknjižiti kao vlasnik stana ako nema status nositelja stanarskog prava na stanu i ako nije legalni korisnik stana.

Sentenca

Usmeni ugovor o korištenju stana zaključen na osnovu valjanog zakonskog akta (rješenja o dodjeli stana na korištenje), koji je u cijelosti izvršavan (tuženi stan predao na korištenje tužitelju, a tužitelj plaćao stanarinu) smatra se punovažnim iako nije zaključen u pismenoj formi. Odluka tuženog kojom poništava rješenje o dodjeli stana tužitelju ne može proizvesti pravno dejstvo i predstavlja nepostojeći pravni akt.

Sentenca

Član užeg porodičnog domaćinstva umrlog nosioca prava iz kupoprodajnog ugovora iz člana 39. stav 1. Zakona o prodaji stanova na kojima postoji stanarsko pravo može tražiti otkup stana samo ako taj stan legalno koristi.

Sentenca

Da bi član porodičnog domaćinstva koji je ostao u stanu nakon smrti nosioca stanarskog prava i sam postao nosilac stanarskog prava mora o tome obavijestiti davaoca stana na korištenje (član 22. stav 1. zso) odnosno od stambenog organa izdejstvovati rješenje koje će zamijeniti ugovor o korištenju stana (član 28. zso). Ugovor o korištenju stana zaključen bez rješenja o dodjeli stana je bez pravnog osnova i ništav (član 52. i 103. ZOO). Rok za traženje ispražnjenja stana (član 30. stav 7. zso) ne može početi teći dok god postoji ugovor sa ranijim nosiocem stanarskog prava.

Sentenca

Nakon otkupa stana i sticanja vlasništva na njemu od strane jednog bračnog druga, prestala je mogućnost određivanja nosioca stanarskog prava na stanu po članu 20. Zakona o stambenim odnosima.

Sentenca

Izostanak odrednica u opštim aktima tužene kao poslodavca, kojima se regulira pravo tužitelja kao uposlenika na naknadu plaće za vrijeme čekanja na raspored na druge poslove koji odgovaraju njegovoj preostaloj radnoj sposobnosti, nema za posljedicu gubitak procesne legitimacije za vođenje parnice na strani tužene.

Sentenca

Rješenjem o određivanju predlagateljice za nosioca stanarskog prava po članu 20. Zakona o stambenim odnosima protivniku nije uskračeno pravo na dom i mirno uživanje vlasništva, jer je on istim rješenjem prestao biti nosilac stanarskog prava pod uvjetima predviđenim zakonom.

Sentenca

Pravo nastaviti koristiti stan poslije smrti nositelja stanarskog prava, ima samo onaj član obiteljskog kućanstva koji je sa nositeljem stanarskog prava trajno živio i poslije njegove smrti nastavio koristiti stan.

Sentenca

Korisnik stana koji je nezakonito uselio u stan u društvenom/državnom vlasništvu, ne stiče u pogledu korištenja stana, prava kakva pripadaju nositelju stanarskog prava, ni nakon isteka osam godina korištenja kada u tome roku po pravomoćnom upravnom aktu, prisilno iseljenje nije provedeno.

Sentenca

Supružniku koji nije određen za nositelja stanarskog prava na zajedničkom stanu, ne osigurava se nužni smještaj ako nije korisnik stana.

Sentenca

Tužiteljica nije dokazala da je u čitavom pravno relevantnom periodu 19.12.1998. do 19.04.2000. g. usljed bolesti bila nesposobna da podnese zahtjev za povrat stana pa je neosnovan njen zahtjev da se utvrdi da je nosilac stanarskog prava na predmetnom stanu.